HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Cekcyn

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6804 mieszkańcówdochody własne 10 130 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.91% do 1.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.44% do 24.51%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka108 503 zł133+6.3%20 627 zł83%-41 697 zł0.232
●RozwójProgramPodwyżka113 280 zł121+4.2%15 429 zł85%-36 508 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka104 465 zł124+3.7%30 436 zł83%-41 807 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka117 798 zł109+2.1%10 498 zł86%-31 586 zł0.362
RozwójProgramBez zmian94 722 zł121+6.3%52 032 zł81%-43 811 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian89 959 zł133+8.4%57 083 zł79%-48 984 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka109 216 zł112+1.6%25 315 zł85%-36 648 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian99 227 zł109+4.2%47 245 zł83%-38 905 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka100 612 zł116+2.1%38 004 zł82%-43 572 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian86 476 zł124+5.7%66 314 zł79%-48 851 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian91 213 zł112+3.7%61 293 zł81%-43 708 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka122 616 zł96-0.1%5179 zł90%-26 278 zł0.483
RozwójProgramObniżka81 004 zł121+7.9%79 478 zł79%-49 197 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka105 373 zł104+0.1%32 956 zł83%-38 400 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka113 708 zł100-0.4%20 533 zł86%-31 755 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian104 027 zł96+1.9%42 107 zł85%-33 618 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka85 499 zł109+5.7%74 703 zł79%-44 304 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian82 958 zł116+4.2%73 344 zł79%-50 462 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka76 251 zł133+10.0%84 519 zł76%-54 358 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian95 691 zł100+1.6%56 535 zł83%-38 832 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka90 287 zł96+3.4%69 578 zł82%-39 031 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian87 705 zł104+2.1%68 310 zł80%-45 306 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka77 907 zł112+5.2%87 950 zł78%-48 915 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka73 180 zł124+7.3%92 961 zł76%-54 046 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka109 875 zł92-1.9%28 173 zł86%-33 495 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka82 375 zł100+3.1%83 204 zł79%-44 050 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian108 709 zł83-0.4%37 358 zł87%-28 469 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka118 495 zł87-2.6%15 409 zł90%-26 481 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian100 461 zł87-0.6%51 430 zł85%-33 578 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian92 194 zł92+0.1%63 542 zł82%-40 417 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka69 910 zł116+5.7%99 519 zł75%-55 543 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka127 314 zł83-2.4%0 zł95%-21 109 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka94 957 zł83+1.1%65 035 zł84%-33 897 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka74 647 zł104+3.7%94 497 zł77%-50 400 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka87 133 zł87+0.9%78 221 zł82%-38 812 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka79 126 zł92+1.6%89 740 zł79%-45 523 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka114 675 zł79-4.0%23 034 zł88%-28 205 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian96 976 zł79-2.1%58 423 zł84%-35 148 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian105 115 zł74-2.9%46 926 zł87%-28 462 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka123 164 zł74-4.8%10 630 zł94%-21 345 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka83 896 zł79-0.6%84 650 zł81%-40 269 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka91 774 zł74-1.4%73 812 zł84%-33 710 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian101 642 zł66-4.3%53 815 zł86%-30 017 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka119 357 zł66-6.2%18 151 zł93%-23 054 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka88 549 zł66-2.9%80 230 zł83%-35 153 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 376 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.