HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dragacz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6789 mieszkańcówdochody własne 8023 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.13% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.42% do 23.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka71 800 zł133-2.8%18 531 zł79%-42 973 zł0.253
●RozwójProgramPodwyżka76 093 zł121-4.8%13 885 zł80%-38 327 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka69 208 zł124-5.3%25 213 zł79%-42 618 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka80 138 zł109-6.7%9494 zł82%-33 936 zł0.365
RozwójProgramBez zmian62 287 zł121-2.8%40 900 zł77%-43 667 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian58 005 zł133-0.9%45 412 zł75%-48 298 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka73 480 zł112-7.1%20 623 zł80%-37 996 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian66 320 zł109-4.8%36 641 zł79%-39 289 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka66 416 zł116-6.7%30 813 zł78%-43 874 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian55 830 zł124-3.3%51 899 zł74%-47 761 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian60 090 zł112-5.3%47 411 zł77%-43 154 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 393 zł96-8.7%4817 zł84%-29 259 zł0.484
RozwójProgramObniżka52 083 zł121-1.4%61 404 zł73%-47 604 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian70 560 zł96-6.9%32 131 zł81%-34 631 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka77 505 zł100-9.0%16 287 zł82%-33 628 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka56 108 zł109-3.3%57 155 zł76%-43 238 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka70 696 zł104-8.5%26 212 zł79%-39 241 zł0.489
Bez zmianBez zmianBez zmian64 104 zł100-7.1%43 175 zł79%-38 799 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian53 290 zł116-4.8%57 080 zł73%-48 900 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka47 810 zł133+0.6%65 906 zł70%-52 225 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka60 338 zł96-5.4%52 656 zł78%-38 592 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian57 559 zł104-6.7%52 583 zł76%-44 281 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka50 195 zł112-3.8%67 321 zł72%-46 957 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka45 944 zł124-1.9%71 800 zł70%-51 555 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka54 200 zł100-5.7%63 094 zł76%-42 614 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka74 729 zł92-10.4%21 915 zł81%-34 861 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian74 704 zł83-9.0%27 931 zł83%-30 086 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka81 735 zł87-11.0%11 775 zł84%-28 977 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 320 zł87-9.2%38 690 zł81%-34 167 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian61 580 zł92-8.5%48 337 zł78%-39 916 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka43 591 zł116-3.3%76 626 zł68%-52 607 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka88 550 zł83-10.8%322 zł87%-24 698 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka64 471 zł83-7.6%48 618 zł80%-34 061 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka47 851 zł104-5.3%72 138 zł72%-47 999 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka58 406 zł87-7.8%58 701 zł78%-37 995 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka51 864 zł92-7.1%67 902 zł75%-43 645 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka78 971 zł79-12.3%17 403 zł84%-30 197 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian65 807 zł79-10.5%43 841 zł80%-35 271 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian72 440 zł74-11.3%34 681 zł83%-29 649 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka56 080 zł79-9.2%63 421 zł77%-39 013 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka62 516 zł74-9.9%54 773 zł80%-33 489 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka85 870 zł74-13.0%7549 zł87%-24 442 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian69 938 zł66-12.6%39 745 zł82%-30 740 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 116 zł66-14.4%13 090 zł86%-25 649 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka60 200 zł66-11.3%59 483 zł79%-34 494 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.