Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat świecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy94 358 mieszkańcówdochody własne 8904 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.64% do 0.41%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.04% do 18.66%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	71 563 zł	132	-1.3%	26 335 zł	95%	-16 647 zł	0.287
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	68 375 zł	137	-1.3%	29 019 zł	92%	-19 318 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	74 671 zł	119	-3.3%	22 240 zł	98%	-12 548 zł	0.320
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	65 200 zł	150	+0.7%	33 182 zł	89%	-23 493 zł	0.329
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	71 440 zł	123	-3.5%	25 013 zł	96%	-15 281 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	78 272 zł	110	-4.2%	19 028 zł	99%	-9340 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	77 673 zł	105	-5.4%	18 306 zł	99%	-8583 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	76 781 zł	108	-5.8%	19 133 zł	99%	-9413 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	57 300 zł	127	-2.1%	46 057 zł	86%	-24 416 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	60 536 zł	114	-4.0%	43 268 zł	91%	-20 246 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	54 258 zł	132	-2.1%	49 973 zł	85%	-26 995 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	63 986 zł	105	-5.0%	38 834 zł	93%	-17 135 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	50 956 zł	145	-0.1%	52 837 zł	84%	-31 242 zł	0.492
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	57 450 zł	118	-4.2%	47 234 zł	88%	-22 888 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	63 666 zł	100	-6.1%	40 614 zł	94%	-16 210 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	62 771 zł	103	-6.6%	41 463 zł	93%	-17 043 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	49 570 zł	123	-2.6%	58 383 zł	84%	-28 839 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	52 884 zł	110	-4.5%	55 554 zł	86%	-24 619 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	56 261 zł	101	-5.5%	51 251 zł	89%	-21 552 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 601 zł	128	-2.6%	62 188 zł	83%	-31 374 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 870 zł	114	-4.7%	59 404 zł	84%	-27 218 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 221 zł	141	-0.6%	65 169 zł	79%	-35 670 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 301 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 16% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.