HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat świecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy94 358 mieszkańcówdochody własne 8904 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.64% do 0.41%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.04% do 18.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne71 563 zł132-1.3%26 335 zł95%-16 647 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne68 375 zł137-1.3%29 019 zł92%-19 318 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne74 671 zł119-3.3%22 240 zł98%-12 548 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne65 200 zł150+0.7%33 182 zł89%-23 493 zł0.329
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 440 zł123-3.5%25 013 zł96%-15 281 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 272 zł110-4.2%19 028 zł99%-9340 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne77 673 zł105-5.4%18 306 zł99%-8583 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne76 781 zł108-5.8%19 133 zł99%-9413 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 296 zł97-6.1%15 025 zł99%-5337 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian57 300 zł127-2.1%46 057 zł86%-24 416 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian60 536 zł114-4.0%43 268 zł91%-20 246 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 258 zł132-2.1%49 973 zł85%-26 995 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 986 zł105-5.0%38 834 zł93%-17 135 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne82 923 zł90-7.7%12 531 zł100%-2820 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 018 zł93-8.2%13 374 zł99%-3664 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 956 zł145-0.1%52 837 zł84%-31 242 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 450 zł118-4.2%47 234 zł88%-22 888 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian63 666 zł100-6.1%40 614 zł94%-16 210 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 218 zł83-8.2%11 174 zł100%-1464 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian62 771 zł103-6.6%41 463 zł93%-17 043 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian67 138 zł92-6.9%36 178 zł96%-13 061 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja49 570 zł123-2.6%58 383 zł84%-28 839 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja52 884 zł110-4.5%55 554 zł86%-24 619 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 261 zł101-5.5%51 251 zł89%-21 552 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja46 601 zł128-2.6%62 188 zł83%-31 374 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja49 870 zł114-4.7%59 404 zł84%-27 218 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja43 221 zł141-0.6%65 169 zł79%-35 670 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 896 zł85-8.5%35 029 zł98%-10 469 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian67 988 zł88-8.9%35 893 zł98%-11 316 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 071 zł75-10.0%6873 zł100%2827 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 090 zł96-6.6%52 864 zł89%-20 535 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 196 zł99-7.1%53 713 zł89%-21 367 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 491 zł88-7.4%48 539 zł92%-17 428 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 188 zł78-8.9%33 693 zł99%-9116 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 353 zł68-10.5%5530 zł100%4168 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 325 zł81-8.9%47 274 zł94%-14 788 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 418 zł84-9.4%48 138 zł94%-15 635 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian74 025 zł70-10.7%29 556 zł99%-4843 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja62 618 zł74-9.4%45 938 zł96%-13 435 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 305 zł63-11.2%28 235 zł99%-3505 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja66 459 zł66-11.2%41 796 zł98%-9157 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne94 391 zł53-12.7%0 zł100%9688 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 739 zł59-11.6%40 474 zł99%-7818 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 324 zł48-13.4%23 033 zł100%1994 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja72 763 zł44-13.9%35 258 zł100%-2313 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 301 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 16% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.