Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sępoleński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy38 633 mieszkańcówdochody własne 8364 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.25% do 0.68%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.34% do 21.21%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	74 566 zł	132	-2.9%	25 859 zł	87%	-27 015 zł	0.285
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	71 433 zł	137	-2.9%	28 387 zł	85%	-29 519 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	77 571 zł	119	-4.9%	21 759 zł	89%	-22 902 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	68 366 zł	150	-1.0%	32 550 zł	83%	-33 704 zł	0.327
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	74 398 zł	123	-5.1%	24 359 zł	88%	-25 469 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	81 070 zł	110	-5.8%	18 752 zł	93%	-19 908 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	80 476 zł	105	-7.0%	17 801 zł	93%	-18 921 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	79 561 zł	108	-7.4%	18 652 zł	93%	-19 773 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	60 509 zł	127	-3.7%	47 036 zł	82%	-33 408 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	63 640 zł	114	-5.6%	44 556 zł	84%	-29 236 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	57 520 zł	132	-3.7%	51 110 zł	81%	-35 834 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	66 991 zł	105	-6.6%	40 009 zł	86%	-26 326 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	54 326 zł	145	-1.8%	53 661 zł	79%	-40 078 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	60 609 zł	118	-5.8%	48 679 zł	83%	-31 725 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	66 670 zł	100	-7.7%	42 224 zł	86%	-25 196 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	65 753 zł	103	-8.2%	43 099 zł	86%	-26 051 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	52 911 zł	123	-4.2%	60 460 zł	79%	-37 090 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	56 118 zł	110	-6.1%	57 974 zł	82%	-32 875 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	59 397 zł	101	-7.0%	53 572 zł	84%	-30 002 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 993 zł	128	-4.2%	64 414 zł	78%	-39 478 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 158 zł	114	-6.3%	61 971 zł	80%	-35 327 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 723 zł	141	-2.3%	67 090 zł	76%	-43 765 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.