HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sępoleński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy38 633 mieszkańcówdochody własne 8364 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.25% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.34% do 21.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne74 566 zł132-2.9%25 859 zł87%-27 015 zł0.285
●RozwójDoinwestowanieAktywne71 433 zł137-2.9%28 387 zł85%-29 519 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne77 571 zł119-4.9%21 759 zł89%-22 902 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne68 366 zł150-1.0%32 550 zł83%-33 704 zł0.327
Bez zmianDoinwestowanieAktywne74 398 zł123-5.1%24 359 zł88%-25 469 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne81 070 zł110-5.8%18 752 zł93%-19 908 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne80 476 zł105-7.0%17 801 zł93%-18 921 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne79 561 zł108-7.4%18 652 zł93%-19 773 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne83 996 zł97-7.7%14 731 zł96%-15 886 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian60 509 zł127-3.7%47 036 zł82%-33 408 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian63 640 zł114-5.6%44 556 zł84%-29 236 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian57 520 zł132-3.7%51 110 zł81%-35 834 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 991 zł105-6.6%40 009 zł86%-26 326 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne85 552 zł90-9.3%12 193 zł97%-13 325 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne84 625 zł93-9.7%13 058 zł97%-14 192 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian54 326 zł145-1.8%53 661 zł79%-40 078 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian60 609 zł118-5.8%48 679 zł83%-31 725 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian66 670 zł100-7.7%42 224 zł86%-25 196 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne86 825 zł83-9.7%10 858 zł98%-11 992 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian65 753 zł103-8.2%43 099 zł86%-26 051 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian70 043 zł92-8.4%37 682 zł89%-22 245 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 911 zł123-4.2%60 460 zł79%-37 090 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja56 118 zł110-6.1%57 974 zł82%-32 875 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja59 397 zł101-7.0%53 572 zł84%-30 002 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 993 zł128-4.2%64 414 zł78%-39 478 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja53 158 zł114-6.3%61 971 zł80%-35 327 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 723 zł141-2.3%67 090 zł76%-43 765 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 729 zł85-10.0%36 837 zł92%-19 621 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian70 799 zł88-10.4%37 727 zł91%-20 490 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne90 534 zł75-11.5%6696 zł99%-7840 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja59 223 zł96-8.2%55 610 zł84%-28 793 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja58 307 zł99-8.6%56 485 zł84%-29 647 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja62 526 zł88-8.9%51 189 zł85%-25 878 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian72 999 zł78-10.4%35 527 zł93%-18 290 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne91 794 zł68-12.0%5376 zł99%-6520 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja64 286 zł81-10.4%50 219 zł88%-23 212 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja63 357 zł84-10.9%51 108 zł87%-24 081 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian76 692 zł70-12.2%31 557 zł96%-14 156 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja65 557 zł74-10.9%48 908 zł88%-21 881 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian77 950 zł63-12.7%30 260 zł97%-12 839 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja69 254 zł66-12.7%44 934 zł92%-17 741 zł0.730
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne96 671 zł53-14.2%0 zł100%-1156 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja70 513 zł59-13.1%43 636 zł94%-16 424 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian82 810 zł48-14.9%25 251 zł99%-7494 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja75 377 zł44-15.3%38 625 zł98%-11 074 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.