HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gniewkowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 466 mieszkańcówdochody własne 6948 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.05% do 0.18%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.35% do 19.24%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka45 580 zł133-4.9%17 082 zł80%-30 702 zł0.278
●RozwójProgramPodwyżka49 602 zł121-6.8%12 764 zł83%-26 384 zł0.294
Szeroki programBez zmianPodwyżka43 976 zł124-7.3%20 913 zł80%-30 406 zł0.360
●Bez zmianProgramPodwyżka53 383 zł109-8.6%8693 zł85%-22 314 zł0.370
RozwójProgramBez zmian38 928 zł121-4.9%30 848 zł77%-31 634 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka47 979 zł112-9.1%16 643 zł83%-26 109 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian42 699 zł109-6.8%26 878 zł81%-27 576 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian34 916 zł133-3.0%35 063 zł75%-35 940 zł0.415
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka41 886 zł116-8.6%24 645 zł79%-31 539 zł0.438
Szeroki programBez zmianBez zmian33 637 zł124-5.4%38 786 zł75%-35 468 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian37 631 zł112-7.3%34 591 zł77%-31 183 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka57 321 zł96-10.7%4402 zł89%-18 022 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka34 807 zł109-5.4%40 651 zł76%-31 457 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian46 624 zł96-8.8%22 714 zł84%-23 300 zł0.486
RozwójProgramObniżka31 043 zł121-3.5%44 612 zł74%-35 506 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka51 743 zł100-10.9%12 619 zł85%-22 058 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka45 898 zł104-10.5%20 366 zł82%-27 232 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian41 384 zł100-9.1%30 641 zł81%-27 144 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian31 747 zł116-6.8%42 209 zł74%-36 489 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka38 722 zł96-7.4%36 497 zł80%-27 193 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka27 039 zł133-1.5%48 819 zł70%-39 803 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian35 748 zł104-8.6%38 006 zł76%-32 194 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka29 988 zł112-5.8%47 948 zł74%-34 925 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka26 002 zł124-3.9%52 135 zł69%-39 201 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka33 734 zł100-7.7%44 007 zł76%-30 895 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka49 669 zł92-12.3%16 333 zł84%-23 172 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian50 464 zł83-10.9%18 799 zł86%-19 124 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian45 289 zł87-11.1%26 500 zł84%-22 891 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian39 509 zł92-10.5%34 048 zł79%-28 146 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka55 660 zł87-12.9%8418 zł89%-17 789 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka42 554 zł83-9.6%32 707 zł83%-23 027 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka24 258 zł116-5.4%55 313 zł67%-40 139 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka28 252 zł104-7.3%51 118 zł73%-35 854 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka61 174 zł83-12.7%259 zł94%-13 831 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka37 629 zł87-9.7%39 889 zł79%-26 654 zł0.631
Bez zmianWstrzymanieObniżka32 005 zł92-9.1%47 169 zł75%-31 815 zł0.650
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian43 423 zł79-12.4%29 896 zł83%-23 882 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka53 596 zł79-14.2%12 143 zł88%-18 891 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian49 110 zł74-13.2%22 740 zł86%-18 737 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka35 910 zł79-11.1%43 027 zł79%-27 562 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianObniżka41 441 zł74-11.8%36 240 zł84%-22 511 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka59 493 zł74-14.9%4490 zł94%-13 621 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian47 253 zł66-14.5%26 051 zł86%-19 717 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka39 731 zł66-13.2%39 307 zł82%-23 408 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka57 438 zł66-16.2%8129 zł92%-14 711 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.