HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbrowa Biskupia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4909 mieszkańcówdochody własne 8374 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.68% do 0.71%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.1% do 21.56%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka72 435 zł133-0.5%18 637 zł83%-32 564 zł0.253
●RozwójProgramPodwyżka76 803 zł121-2.5%13 906 zł86%-27 841 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka69 762 zł124-3.0%24 885 zł83%-32 567 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka80 923 zł109-4.4%9431 zł88%-23 374 zł0.365
RozwójProgramBez zmian62 668 zł121-0.5%39 252 zł81%-34 334 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian58 311 zł133+1.5%43 850 zł79%-39 043 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka74 109 zł112-4.9%20 219 zł85%-27 868 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian66 776 zł109-2.5%34 909 zł84%-29 882 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka66 889 zł116-4.4%30 131 zł82%-34 061 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian56 066 zł124-1.0%49 691 zł78%-38 829 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian60 401 zł112-3.0%45 117 zł81%-34 145 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka85 266 zł96-6.5%4656 zł93%-18 608 zł0.484
RozwójProgramObniżka52 224 zł121+1.0%58 316 zł77%-39 123 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian71 104 zł96-4.6%30 297 zł86%-25 134 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka78 207 zł100-6.8%15 809 zł88%-23 425 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka71 245 zł104-6.3%25 454 zł85%-29 351 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka56 323 zł109-1.0%53 982 zł80%-34 681 zł0.489
Bez zmianBez zmianBez zmian64 487 zł100-4.9%40 798 zł83%-29 716 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian53 453 zł116-2.5%54 530 zł77%-40 187 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka47 876 zł133+3.0%62 904 zł76%-43 821 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka60 640 zł96-3.2%49 383 zł83%-29 947 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian57 796 zł104-4.4%49 947 zł80%-35 492 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka50 274 zł112-1.5%63 624 zł77%-38 774 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka45 947 zł124+0.5%68 188 zł75%-43 448 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka54 352 zł100-3.4%59 314 zł80%-34 356 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka75 352 zł92-8.2%21 049 zł86%-24 897 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian75 332 zł83-6.8%25 991 zł90%-20 504 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 524 zł87-8.8%11 181 zł93%-18 687 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 790 zł87-7.0%36 214 zł86%-24 996 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian61 892 zł92-6.3%45 617 zł83%-31 052 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka43 526 zł116-1.0%72 693 zł74%-44 704 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 507 zł83-8.6%0 zł96%-13 961 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka64 858 zł83-5.4%45 230 zł85%-25 330 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka47 861 zł104-3.0%68 120 zł76%-40 020 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka58 643 zł87-5.6%54 782 zł83%-29 650 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka51 948 zł92-4.9%63 800 zł79%-35 591 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka79 681 zł79-10.2%16 436 zł92%-20 145 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian66 206 zł79-8.4%41 021 zł85%-26 319 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian72 994 zł74-9.1%32 099 zł90%-20 394 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka56 250 zł79-7.0%59 216 zł81%-30 872 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka62 837 zł74-7.7%50 781 zł85%-25 060 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 742 zł74-10.9%6859 zł96%-14 067 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian70 420 zł66-10.5%36 812 zł88%-21 703 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 910 zł66-12.3%12 019 zł95%-15 512 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka60 454 zł66-9.1%55 161 zł84%-26 269 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 341 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.