HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chodecz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5354 mieszkańcówdochody własne 8394 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.66% do 0.53%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.15% do 35.55%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka139 584 zł133-10.6%20 192 zł71%-76 613 zł0.216
●RozwójProgramPodwyżka144 030 zł121-12.4%15 326 zł73%-71 747 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka134 931 zł124-12.8%35 741 zł70%-75 556 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka148 225 zł109-14.1%10 718 zł74%-67 139 zł0.359
RozwójProgramBez zmian124 170 zł121-10.6%70 771 zł69%-75 017 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian119 737 zł133-8.8%75 441 zł67%-79 866 zł0.369
RozwójBez zmianPodwyżka139 355 zł112-14.6%31 080 zł72%-70 714 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian128 353 zł109-12.4%66 356 zł71%-70 425 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka130 842 zł116-14.1%47 376 zł70%-76 533 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian115 662 zł124-11.0%91 194 zł67%-78 686 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian120 073 zł112-12.8%86 547 zł68%-73 860 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka135 276 zł104-15.9%42 705 zł71%-71 678 zł0.482
RozwójProgramObniżka109 460 zł121-9.2%113 151 zł67%-77 431 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka152 664 zł96-16.0%5773 zł75%-62 193 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka143 530 zł100-16.3%26 674 zł74%-66 130 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian132 775 zł96-14.3%61 653 zł73%-65 501 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka113 633 zł109-11.0%108 746 zł68%-72 852 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka105 036 zł133-7.4%117 811 zł65%-82 268 zł0.508
Szeroki programWstrzymanieBez zmian111 921 zł116-12.4%101 907 zł67%-79 578 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian124 235 zł100-14.6%82 156 zł70%-69 293 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian116 342 zł104-14.1%97 250 zł68%-74 740 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka118 044 zł96-13.0%104 305 zł70%-67 943 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka101 391 zł124-9.7%132 404 zł65%-80 996 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka105 793 zł112-11.5%127 768 zł66%-76 183 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka139 460 zł92-17.6%38 288 zł74%-67 081 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka109 945 zł100-13.3%123 404 zł68%-71 628 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian137 093 zł83-16.3%57 467 zł74%-60 704 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka147 944 zł87-18.2%21 982 zł75%-61 212 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian120 514 zł92-15.9%92 848 zł70%-70 159 zł0.614
OgraniczenieBez zmianBez zmian128 633 zł87-16.5%77 667 zł73%-64 396 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka97 910 zł116-11.0%142 429 zł64%-81 826 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka156 998 zł83-18.0%1035 zł78%-57 376 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka102 321 zł104-12.8%137 782 zł66%-77 000 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka122 350 zł83-15.0%100 181 zł72%-63 161 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka114 330 zł87-15.2%119 206 zł70%-66 746 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka106 482 zł92-14.6%133 391 zł67%-72 432 zł0.677
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka143 887 zł79-19.4%33 618 zł75%-62 146 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian124 924 zł79-17.7%88 309 zł72%-65 246 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian132 927 zł74-18.4%73 554 zł74%-59 625 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka152 253 zł74-20.0%17 644 zł77%-56 421 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka110 880 zł79-16.5%129 157 zł69%-67 535 zł0.750
Głębokie cięcieBez zmianObniżka118 613 zł74-17.1%115 103 zł72%-61 991 zł0.751
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian129 229 zł66-19.6%84 184 zł74%-60 461 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka148 209 zł66-21.3%29 199 zł77%-57 340 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka115 174 zł66-18.4%125 044 zł71%-62 765 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 348 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.