HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brześć Kujawski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 013 mieszkańcówdochody własne 11 951 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.04% do 0.94%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.87% do 24.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka154 994 zł133-1.1%23 400 zł97%-22 049 zł0.215
●RozwójProgramPodwyżka160 296 zł121-3.1%17 557 zł98%-16 218 zł0.264
Szeroki programBez zmianPodwyżka149 104 zł124-3.6%35 461 zł96%-23 401 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka165 328 zł109-5.0%11 996 zł99%-10 668 zł0.359
RozwójProgramBez zmian135 968 zł121-1.1%61 068 zł94%-27 493 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian130 683 zł133+0.9%66 694 zł91%-33 303 zł0.366
RozwójBez zmianPodwyżka154 375 zł112-5.5%29 713 zł98%-17 605 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian140 984 zł109-3.1%55 721 zł96%-21 963 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka143 906 zł116-5.0%44 693 zł95%-26 221 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian125 517 zł124-1.6%78 027 zł90%-34 286 zł0.438
RozwójBez zmianBez zmian130 772 zł112-3.6%72 436 zł94%-28 511 zł0.463
RozwójProgramObniżka117 981 zł121+0.4%93 803 zł88%-35 809 zł0.481
RozwójWstrzymaniePodwyżka149 190 zł104-6.9%38 929 zł97%-20 409 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka170 766 zł96-7.1%5912 zł100%-4598 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka159 376 zł100-7.4%24 244 zł99%-12 089 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian146 400 zł96-5.2%49 904 zł98%-15 920 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka122 984 zł109-1.6%88 469 zł92%-30 295 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka112 708 zł133+2.4%99 415 zł86%-41 603 zł0.505
Szeroki programWstrzymanieBez zmian120 757 zł116-3.1%86 570 zł88%-36 876 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian135 757 zł100-5.5%67 122 zł96%-23 016 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian126 024 zł104-5.0%80 965 zł92%-31 085 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka128 385 zł96-3.8%82 670 zł95%-24 271 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka108 081 zł124-0.1%109 806 zł85%-42 315 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka113 323 zł112-2.1%104 229 zł87%-36 556 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka154 204 zł92-8.8%33 457 zł98%-14 877 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka118 295 zł100-4.0%98 929 zł91%-31 076 zł0.594
Głębokie cięcieProgramBez zmian151 673 zł83-7.4%44 532 zł99%-10 047 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka164 779 zł87-9.4%18 385 zł100%-6059 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian141 137 zł87-7.6%61 345 zł98%-17 012 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka103 645 zł116-1.6%117 786 zł84%-44 734 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian131 021 zł92-6.9%75 637 zł95%-25 574 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka176 060 zł83-9.2%0 zł100%1300 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka108 899 zł104-3.6%112 196 zł86%-38 959 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka133 644 zł83-6.0%77 526 zł97%-18 416 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka123 660 zł87-6.1%93 260 zł95%-25 092 zł0.661
Bez zmianWstrzymanieObniżka113 884 zł92-5.5%106 882 zł88%-33 464 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka159 623 zł79-10.8%27 638 zł99%-8827 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian136 418 zł79-8.9%69 843 zł97%-19 550 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian146 377 zł74-9.7%56 253 zł99%-11 178 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka170 038 zł74-11.5%12 988 zł100%-198 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka119 265 zł79-7.6%101 105 zł93%-27 460 zł0.751
Głębokie cięcieBez zmianObniżka128 885 zł74-8.3%88 303 zł97%-19 276 zł0.751
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian141 673 zł66-11.0%64 625 zł98%-13 697 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka164 898 zł66-12.8%22 115 zł100%-2947 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka124 504 zł66-9.7%96 114 zł96%-21 625 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 421 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.