HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Boniewo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3128 mieszkańcówdochody własne 11 222 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.87% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.23% do 26.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka140 003 zł133-7.2%22 813 zł82%-53 887 zł0.219
●RozwójProgramPodwyżka145 170 zł121-9.0%17 111 zł84%-48 198 zł0.266
Szeroki programBez zmianPodwyżka134 643 zł124-9.5%35 876 zł82%-54 232 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka150 070 zł109-10.9%11 686 zł86%-42 785 zł0.360
RozwójProgramBez zmian122 601 zł121-7.2%63 535 zł81%-56 277 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian117 451 zł133-5.3%69 007 zł79%-61 945 zł0.370
RozwójBez zmianPodwyżka139 781 zł112-11.3%30 265 zł84%-48 575 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian127 484 zł109-9.0%58 338 zł82%-50 885 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka129 807 zł116-10.9%45 648 zł82%-56 415 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian112 763 zł124-7.7%81 361 zł79%-62 016 zł0.440
RozwójBez zmianBez zmian117 884 zł112-9.5%75 922 zł80%-56 380 zł0.463
RozwójProgramObniżka105 910 zł121-5.8%98 488 zł78%-62 235 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka155 353 zł96-12.8%5759 zł88%-36 874 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka134 957 zł104-12.7%40 022 zł83%-50 742 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka144 652 zł100-13.1%24 930 zł86%-43 194 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian132 746 zł96-11.0%52 697 zł84%-45 001 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka110 781 zł109-7.7%93 304 zł79%-56 859 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka100 772 zł133-3.9%103 946 zł77%-67 888 zł0.507
Szeroki programWstrzymanieBez zmian108 333 zł116-9.0%90 447 zł78%-64 022 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian122 739 zł100-11.3%70 756 zł82%-51 020 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka116 028 zł96-9.7%87 681 zł82%-50 994 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian113 467 zł104-10.9%84 994 zł79%-58 370 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka96 584 zł124-6.3%115 305 zł77%-67 756 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka101 692 zł112-8.1%109 880 zł78%-62 136 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka139 842 zł92-14.4%34 784 zł84%-45 345 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka106 535 zł100-10.0%104 727 zł79%-56 791 zł0.592
Głębokie cięcieProgramBez zmian137 870 zł83-13.1%47 527 zł86%-39 282 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka149 902 zł87-15.0%19 302 zł88%-37 320 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian127 968 zł87-13.3%65 153 zł84%-45 172 zł0.613
Bez zmianWstrzymanieBez zmian118 334 zł92-12.7%79 814 zł81%-52 994 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka92 456 zł116-7.7%123 795 zł76%-69 632 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka160 498 zł83-14.8%0 zł91%-31 130 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka121 137 zł83-11.8%82 763 zł83%-45 294 zł0.631
RozwójWstrzymanieObniżka97 577 zł104-9.5%118 357 zł77%-63 997 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka111 748 zł87-11.9%99 323 zł81%-50 964 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka102 431 zł92-11.3%113 191 zł78%-58 636 zł0.676
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka145 108 zł79-16.3%29 140 zł87%-39 450 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian123 579 zł79-14.6%74 193 zł83%-47 127 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian133 060 zł74-15.3%60 259 zł86%-39 489 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka155 015 zł74-17.0%14 071 zł91%-31 611 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka107 660 zł79-13.3%107 671 zł80%-52 789 zł0.748
Głębokie cięcieBez zmianObniżka116 825 zł74-14.0%94 496 zł83%-45 299 zł0.749
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian128 686 zł66-16.6%69 187 zł85%-41 425 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka150 235 zł66-18.2%23 797 zł90%-33 722 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka112 752 zł66-15.3%102 830 zł82%-47 106 zł0.841

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 410 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.34 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.