HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baruchowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3267 mieszkańcówdochody własne 9567 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.74% do 0%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.17% do 31.2%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka109 234 zł133-4.3%21 270 zł65%-84 932 zł0.231
●RozwójProgramPodwyżka113 937 zł121-6.2%16 174 zł67%-79 837 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka105 230 zł124-6.6%34 881 zł65%-83 742 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka118 384 zł109-8.0%11 344 zł68%-75 006 zł0.362
RozwójProgramBez zmian95 661 zł121-4.3%65 799 zł64%-83 140 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian90 972 zł133-2.3%70 770 zł62%-88 218 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka109 908 zł112-8.5%29 922 zł67%-78 674 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian100 094 zł109-6.2%61 090 zł65%-78 326 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka101 413 zł116-8.0%45 387 zł64%-84 718 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian87 508 zł124-4.7%84 512 zł62%-86 904 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian92 172 zł112-6.6%79 568 zł63%-81 854 zł0.464
RozwójProgramObniżka82 137 zł121-2.8%103 702 zł62%-85 580 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka123 120 zł96-10.1%6140 zł71%-69 802 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka106 102 zł104-9.9%40 417 zł66%-79 638 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka114 330 zł100-10.3%25 226 zł68%-73 871 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian104 813 zł96-8.2%56 039 zł67%-73 143 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka86 560 zł109-4.7%99 005 zł62%-80 778 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka77 458 zł133-0.8%108 662 zł60%-90 646 zł0.513
Szeroki programWstrzymanieBez zmian84 019 zł116-6.2%94 173 zł62%-87 796 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian96 581 zł100-8.5%74 887 zł65%-77 067 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka91 266 zł96-6.8%94 123 zł64%-75 610 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian88 693 zł104-8.0%89 218 zł62%-82 733 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka79 050 zł112-5.2%116 414 zł62%-84 203 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka74 396 zł124-3.3%121 346 zł60%-89 241 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka110 534 zł92-11.7%35 708 zł68%-74 822 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka83 448 zł100-7.1%111 744 zł62%-79 428 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian109 416 zł83-10.3%51 521 zł69%-68 096 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka119 038 zł87-12.3%20 186 zł70%-68 699 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian101 271 zł87-10.5%69 967 zł67%-71 916 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian93 112 zł92-9.9%84 526 zł64%-77 934 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka71 149 zł116-4.7%130 378 zł59%-90 071 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka127 740 zł83-12.1%1145 zł72%-64 735 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka95 857 zł83-9.0%89 764 zł66%-70 578 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka75 813 zł104-6.6%125 435 zł61%-85 020 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka88 126 zł87-9.2%107 137 zł64%-74 293 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka80 222 zł92-8.5%120 753 zł62%-80 233 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka115 256 zł79-13.6%30 654 zł70%-69 634 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian97 816 zł79-11.9%79 515 zł66%-72 767 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian105 847 zł74-12.6%65 622 zł68%-66 900 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka123 631 zł74-14.3%15 524 zł72%-63 662 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka84 912 zł79-10.5%116 054 zł64%-75 082 zł0.742
Głębokie cięcieBez zmianObniżka92 689 zł74-11.2%102 803 zł66%-69 291 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian102 404 zł66-13.9%75 158 zł68%-67 736 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka119 861 zł66-15.6%25 906 zł72%-64 582 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka89 488 zł66-12.6%111 709 zł65%-70 066 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 370 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.38 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.