Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat włocławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy81 591 mieszkańcówdochody własne 9348 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.87% do 0.52%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.59% do 21.06%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	89 384 zł	132	-1.9%	27 189 zł	94%	-20 379 zł	0.275
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	85 961 zł	137	-1.9%	29 944 zł	92%	-23 119 zł	0.300
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	82 866 zł	150	+0.1%	34 229 zł	88%	-27 419 zł	0.313
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	92 408 zł	119	-3.8%	22 975 zł	96%	-16 159 zł	0.313
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	88 941 zł	123	-4.0%	25 824 zł	95%	-18 966 zł	0.332
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	96 285 zł	110	-4.8%	19 642 zł	98%	-12 832 zł	0.339
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	95 322 zł	105	-5.9%	18 929 zł	98%	-12 083 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	94 451 zł	108	-6.4%	19 731 zł	98%	-12 886 zł	0.395
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	73 078 zł	127	-2.7%	50 978 zł	86%	-28 383 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	76 248 zł	114	-4.6%	48 494 zł	90%	-24 090 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	69 819 zł	132	-2.7%	55 385 zł	85%	-31 028 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	79 955 zł	105	-5.6%	43 519 zł	92%	-20 863 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	66 580 zł	145	-0.7%	57 947 zł	83%	-35 401 zł	0.486
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	72 943 zł	118	-4.8%	52 952 zł	87%	-26 803 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	79 305 zł	100	-6.7%	46 216 zł	93%	-19 941 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	78 432 zł	103	-7.2%	47 043 zł	92%	-20 747 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	64 252 zł	123	-3.2%	66 020 zł	84%	-32 963 zł	0.545
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	67 508 zł	110	-5.1%	63 525 zł	86%	-28 619 zł	0.562
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	71 135 zł	101	-6.0%	58 702 zł	88%	-25 436 zł	0.567
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	61 075 zł	128	-3.2%	70 299 zł	82%	-35 562 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	57 749 zł	141	-1.2%	72 940 zł	80%	-39 986 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	64 285 zł	114	-5.3%	67 850 zł	84%	-31 287 zł	0.586

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 306 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 19% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.