HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chrostkowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2746 mieszkańcówdochody własne 9939 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.83% do 0.35%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.44% do 33.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka156 452 zł133-3.0%21 267 zł75%-71 796 zł0.212
●RozwójProgramPodwyżka161 244 zł121-4.9%16 056 zł77%-66 585 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka151 029 zł124-5.4%38 073 zł75%-71 099 zł0.319
●Bez zmianProgramPodwyżka165 777 zł109-6.8%11 113 zł79%-61 641 zł0.359
RozwójProgramBez zmian138 737 zł121-3.0%74 349 zł73%-71 412 zł0.361
●Szeroki programProgramBez zmian133 959 zł133-1.1%79 416 zł72%-76 605 zł0.365
RozwójBez zmianPodwyżka155 795 zł112-7.3%33 019 zł77%-65 917 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian143 256 zł109-4.9%69 547 zł75%-66 486 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka146 340 zł116-6.8%50 256 zł74%-72 420 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian129 195 zł124-3.5%95 727 zł72%-75 737 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian133 946 zł112-5.4%90 689 zł73%-70 573 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka151 117 zł104-8.7%45 190 zł76%-67 225 zł0.481
RozwójProgramObniżka122 075 zł121-1.5%118 393 zł70%-74 973 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka170 617 zł96-8.9%5773 zł79%-56 302 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka160 303 zł100-9.2%28 229 zł79%-61 002 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian148 079 zł96-7.0%64 384 zł77%-61 168 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka126 584 zł109-3.5%113 602 zł72%-70 060 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka117 308 zł133+0.4%123 448 zł68%-80 154 zł0.505
Szeroki programWstrzymanieBez zmian124 902 zł116-4.9%106 940 zł70%-76 945 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian138 440 zł100-7.3%85 915 zł75%-65 675 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian129 665 zł104-6.8%101 890 zł72%-71 768 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka131 393 zł96-5.6%108 628 zł74%-64 758 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka113 032 zł124-2.0%138 542 zł68%-79 160 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka117 773 zł112-4.0%133 515 zł70%-74 008 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka155 636 zł92-10.5%40 388 zł78%-62 297 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka122 256 zł100-5.9%128 753 zł72%-69 123 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian152 781 zł83-9.2%59 776 zł79%-55 991 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka165 114 zł87-11.2%23 079 zł79%-55 695 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian134 169 zł92-8.7%97 105 zł74%-66 857 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian143 233 zł87-9.3%80 904 zł77%-60 390 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka109 034 zł116-3.5%149 031 zł67%-80 285 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka175 337 zł83-11.0%671 zł81%-51 104 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka113 785 zł104-5.4%143 993 zł69%-75 121 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka136 083 zł83-7.8%104 174 zł76%-59 596 zł0.635
OgraniczenieBez zmianObniżka127 036 zł87-8.0%124 068 zł74%-63 854 zł0.663
Bez zmianWstrzymanieObniżka118 279 zł92-7.3%139 219 zł72%-70 223 zł0.679
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka160 460 zł79-12.5%35 223 zł79%-56 973 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian138 975 zł79-10.7%92 007 zł76%-61 556 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian147 907 zł74-11.4%76 463 zł79%-55 245 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka169 805 zł74-13.2%18 323 zł81%-50 529 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka123 072 zł79-9.3%134 447 zł73%-64 938 zł0.753
Głębokie cięcieBez zmianObniżka131 697 zł74-10.1%119 640 zł76%-58 725 zł0.753
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian143 662 zł66-12.8%87 555 zł78%-56 395 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka165 164 zł66-14.5%30 386 zł80%-51 791 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka127 746 zł66-11.4%130 007 zł75%-59 793 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 378 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.21 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 76% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.