HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ciechocinek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 018 mieszkańcówdochody własne 8630 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.84% do 0.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.86% do 21.4%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka62 207 zł133-2.7%19 221 zł76%-47 102 zł0.260
●RozwójProgramPodwyżka66 656 zł121-4.7%14 407 zł79%-42 288 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 751 zł124-5.1%25 409 zł76%-46 769 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka70 854 zł109-6.6%9851 zł81%-37 732 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 108 zł121-2.7%40 066 zł74%-47 853 zł0.380
●Szeroki programProgramBez zmian48 672 zł133-0.8%44 753 zł71%-52 652 zł0.401
RozwójBez zmianPodwyżka64 178 zł112-7.0%20 655 zł78%-41 980 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian57 294 zł109-4.7%35 635 zł76%-43 312 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka56 966 zł116-6.6%30 782 zł76%-48 113 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian46 628 zł124-3.2%50 738 zł71%-52 129 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian51 042 zł112-5.1%46 076 zł74%-47 355 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka75 292 zł96-8.6%4978 zł82%-32 858 zł0.484
RozwójProgramObniżka43 100 zł121-1.2%59 511 zł69%-51 957 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian61 716 zł96-6.7%30 918 zł79%-38 457 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka47 276 zł109-3.2%55 090 zł72%-47 427 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka68 354 zł100-8.9%16 157 zł80%-37 448 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 402 zł104-8.4%26 016 zł77%-43 312 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian55 206 zł100-7.0%41 669 zł76%-42 839 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 093 zł116-4.7%55 707 zł69%-53 351 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka38 672 zł133+0.7%64 188 zł65%-56 745 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka51 687 zł96-5.3%50 385 zł76%-42 587 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian48 516 zł104-6.6%51 034 zł73%-48 566 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka41 339 zł112-3.7%64 952 zł69%-51 319 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka36 934 zł124-1.7%69 604 zł65%-56 082 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka45 494 zł100-5.6%60 556 zł72%-46 814 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 587 zł92-10.2%21 559 zł79%-38 770 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 034 zł83-8.9%26 527 zł81%-33 725 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka72 766 zł87-10.9%11 446 zł82%-32 603 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 602 zł87-9.1%36 981 zł79%-38 013 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian52 689 zł92-8.4%46 618 zł76%-44 038 zł0.607
Głębokie cięcieProgramObniżka55 994 zł83-7.5%46 162 zł78%-37 868 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka34 584 zł116-3.2%74 232 zł64%-57 214 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka79 625 zł83-10.7%292 zł85%-28 108 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka38 998 zł104-5.1%69 570 zł67%-52 441 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka49 878 zł87-7.7%55 937 zł76%-42 002 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 162 zł92-7.0%65 163 zł71%-47 924 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka70 011 zł79-12.2%16 839 zł82%-33 910 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 097 zł79-10.4%41 916 zł78%-39 198 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 896 zł74-11.2%32 790 zł81%-33 308 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka47 558 zł79-9.1%60 475 zł75%-43 098 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 161 zł74-9.8%51 856 zł78%-37 311 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka77 074 zł74-12.9%7029 zł85%-27 881 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 402 zł66-12.5%37 625 zł80%-34 480 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka51 852 zł66-11.2%56 351 zł76%-38 394 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka74 330 zł66-14.2%12 323 zł84%-29 174 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 348 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.43 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.