Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat aleksandrowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy53 086 mieszkańcówdochody własne 8374 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.04% do 0.03%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.94% do 18.34%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	65 130 zł	132	-0.2%	25 281 zł	94%	-14 788 zł	0.292
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	62 094 zł	137	-0.2%	27 834 zł	92%	-17 341 zł	0.318
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	68 207 zł	119	-2.1%	21 311 zł	97%	-10 817 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	58 954 zł	150	+1.8%	31 876 zł	88%	-21 383 zł	0.337
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	65 132 zł	123	-2.3%	23 957 zł	95%	-13 426 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	71 604 zł	110	-3.1%	18 286 zł	98%	-7793 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	71 186 zł	105	-4.3%	17 492 zł	99%	-6970 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	70 269 zł	108	-4.8%	18 353 zł	98%	-7832 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	51 993 zł	127	-1.0%	43 412 zł	86%	-21 966 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	55 189 zł	114	-2.9%	40 703 zł	90%	-17 928 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	49 093 zł	132	-1.0%	47 112 zł	85%	-24 433 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	58 446 zł	105	-3.9%	36 557 zł	93%	-14 995 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	52 249 zł	118	-3.1%	44 449 zł	87%	-20 452 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	45 835 zł	145	+1.0%	49 946 zł	83%	-28 541 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	58 286 zł	100	-5.1%	38 106 zł	94%	-14 015 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	57 366 zł	103	-5.5%	38 983 zł	93%	-14 880 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	44 884 zł	123	-1.5%	54 868 zł	84%	-26 033 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	48 153 zł	110	-3.4%	52 054 zł	86%	-21 950 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	51 342 zł	101	-4.4%	48 012 zł	89%	-19 057 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 052 zł	128	-1.5%	58 468 zł	82%	-28 459 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 280 zł	114	-3.6%	55 697 zł	84%	-24 433 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 722 zł	141	+0.5%	61 350 zł	79%	-32 614 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.32 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 17% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.