HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat aleksandrowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy53 086 mieszkańcówdochody własne 8374 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.04% do 0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.94% do 18.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 130 zł132-0.2%25 281 zł94%-14 788 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 094 zł137-0.2%27 834 zł92%-17 341 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne68 207 zł119-2.1%21 311 zł97%-10 817 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 954 zł150+1.8%31 876 zł88%-21 383 zł0.337
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 132 zł123-2.3%23 957 zł95%-13 426 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne71 604 zł110-3.1%18 286 zł98%-7793 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne71 186 zł105-4.3%17 492 zł99%-6970 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne70 269 zł108-4.8%18 353 zł98%-7832 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne74 603 zł97-5.1%14 405 zł99%-3912 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 993 zł127-1.0%43 412 zł86%-21 966 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 189 zł114-2.9%40 703 zł90%-17 928 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 093 zł132-1.0%47 112 zł85%-24 433 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 446 zł105-3.9%36 557 zł93%-14 995 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne76 237 zł90-6.7%11 986 zł100%-1473 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne75 307 zł93-7.1%12 862 zł100%-2350 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 249 zł118-3.1%44 449 zł87%-20 452 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 835 zł145+1.0%49 946 zł83%-28 541 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian58 286 zł100-5.1%38 106 zł94%-14 015 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne77 507 zł83-7.1%10 662 zł100%-150 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 366 zł103-5.5%38 983 zł93%-14 880 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 564 zł92-5.8%33 939 zł96%-11 047 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 884 zł123-1.5%54 868 zł84%-26 033 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja48 153 zł110-3.4%52 054 zł86%-21 950 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 342 zł101-4.4%48 012 zł89%-19 057 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 052 zł128-1.5%58 468 zł82%-28 459 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 280 zł114-3.6%55 697 zł84%-24 433 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 722 zł141+0.5%61 350 zł79%-32 614 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 318 zł85-7.4%32 734 zł98%-8539 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 386 zł88-7.9%33 625 zł97%-9418 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne81 192 zł75-9.0%6589 zł100%3914 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 321 zł96-5.5%49 349 zł90%-17 991 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 401 zł99-6.0%50 226 zł88%-18 855 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 532 zł88-6.3%45 285 zł92%-15 063 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 586 zł78-7.9%31 425 zł98%-7218 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 450 zł68-9.4%5278 zł100%5224 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 357 zł81-7.9%43 972 zł95%-12 510 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 426 zł84-8.3%44 863 zł94%-13 389 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 256 zł70-9.7%27 467 zł99%-3172 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 626 zł74-8.3%42 663 zł96%-11 189 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 512 zł63-10.2%26 171 zł100%-1864 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 299 zł66-10.2%38 701 zł98%-7138 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne87 302 zł53-11.7%0 zł100%10 493 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 556 zł59-10.6%37 405 zł99%-5830 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian74 346 zł48-12.4%21 160 zł100%3385 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 394 zł44-12.9%32 377 zł100%-575 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.32 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 17% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.