HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Grudziądz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy87 696 mieszkańcówdochody własne 10 820 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.28% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.99% do 19.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne74 173 zł132-5.4%30 255 zł79%-48 902 zł0.284
●RozwójDoinwestowanieAktywne70 610 zł137-5.4%33 092 zł78%-51 714 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne77 576 zł119-7.3%25 507 zł81%-44 141 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne67 125 zł150-3.4%37 922 zł76%-56 568 zł0.324
Bez zmianDoinwestowanieAktywne73 958 zł123-7.4%28 447 zł80%-47 037 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne81 737 zł110-8.2%21 928 zł83%-40 575 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne80 847 zł105-9.3%20 950 zł83%-39 553 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne80 048 zł108-9.7%21 668 zł83%-40 272 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne85 037 zł97-10.0%17 285 zł85%-35 932 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian57 686 zł127-6.1%55 482 zł75%-56 155 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian61 234 zł114-8.0%52 718 zł77%-51 331 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 290 zł132-6.1%60 210 zł74%-58 878 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 220 zł105-8.9%47 258 zł79%-47 861 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne86 825 zł90-11.5%14 300 zł86%-32 918 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne86 010 zł93-12.0%15 037 zł85%-33 656 zł0.489
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 660 zł145-4.2%63 066 zł71%-63 797 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 782 zł118-8.2%57 511 zł76%-54 137 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian64 650 zł100-10.0%50 190 zł79%-46 678 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne88 210 zł83-12.0%12 837 zł86%-31 456 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian63 847 zł103-10.5%50 937 zł79%-47 401 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 667 zł92-10.7%44 726 zł81%-43 153 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 674 zł123-6.6%71 677 zł72%-60 456 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja52 312 zł110-8.5%68 920 zł75%-55 582 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 216 zł101-9.4%63 628 zł76%-52 153 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 362 zł128-6.6%76 269 zł70%-63 137 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 643 zł141-4.7%79 221 zł66%-68 104 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja48 943 zł114-8.6%73 569 zł73%-58 347 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 604 zł85-12.3%43 804 zł82%-40 070 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 786 zł88-12.7%44 569 zł81%-40 812 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne92 679 zł75-13.8%7794 zł90%-26 426 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 816 zł96-10.5%66 306 zł76%-50 881 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 014 zł99-10.9%67 053 zł76%-51 603 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 752 zł88-11.2%60 985 zł77%-47 396 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 986 zł78-12.7%42 369 zł83%-38 612 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne94 048 zł68-14.2%6349 zł92%-24 982 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 776 zł81-12.7%59 913 zł79%-44 266 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 958 zł84-13.1%60 678 zł79%-45 007 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian76 435 zł70-14.5%37 555 zł85%-33 604 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja63 158 zł74-13.1%58 478 zł80%-42 807 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian77 800 zł63-14.9%36 138 zł85%-32 164 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja67 613 zł66-14.9%53 658 zł82%-37 793 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne99 766 zł53-16.4%0 zł96%-18 647 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja68 979 zł59-15.3%52 240 zł83%-36 352 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian83 496 zł48-17.0%30 241 zł89%-25 854 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja74 681 zł44-17.5%46 336 zł86%-30 035 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 337 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.14 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.