HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dębowa Łąka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2950 mieszkańcówdochody własne 9813 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.59% do 1.87%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.83% do 28.05%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka124 544 zł133-3.8%21 144 zł80%-58 375 zł0.224
●RozwójProgramPodwyżka129 322 zł121-5.7%15 833 zł81%-53 081 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka120 000 zł124-6.2%33 192 zł79%-58 246 zł0.327
●Bez zmianProgramPodwyżka133 841 zł109-7.6%10 790 zł83%-48 056 zł0.361
RozwójProgramBez zmian109 430 zł121-3.8%58 816 zł78%-59 404 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian104 668 zł133-1.8%63 843 zł78%-64 679 zł0.374
RozwójBez zmianPodwyżka124 751 zł112-8.0%27 970 zł81%-52 981 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian113 935 zł109-5.7%54 053 zł80%-54 398 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka115 829 zł116-7.6%42 194 zł79%-59 970 zł0.412
Szeroki programBez zmianBez zmian100 714 zł124-4.2%75 290 zł78%-64 331 zł0.442
RozwójBez zmianBez zmian105 451 zł112-6.2%70 292 zł78%-59 085 zł0.464
RozwójProgramObniżka94 718 zł121-2.3%91 373 zł77%-64 068 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka138 665 zł96-9.6%5320 zł85%-42 608 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka120 592 zł104-9.4%36 957 zł80%-54 690 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka129 245 zł100-9.9%23 014 zł83%-47 983 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian118 742 zł96-7.7%48 938 zł82%-48 974 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka99 213 zł109-4.2%86 621 zł78%-59 075 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka89 966 zł133-0.3%96 388 zł74%-69 328 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian96 900 zł116-5.7%83 645 zł77%-65 912 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian109 931 zł100-8.0%65 557 zł79%-54 106 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka104 006 zł96-6.3%81 521 zł79%-53 670 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian101 648 zł104-7.6%78 637 zł78%-60 652 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka91 178 zł112-4.7%101 927 zł76%-63 587 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka86 451 zł124-2.8%106 913 zł74%-68 819 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka125 097 zł92-11.2%32 119 zł82%-49 678 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka95 647 zł100-6.6%97 203 zł78%-58 622 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian123 429 zł83-9.9%44 219 zł83%-43 698 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka134 041 zł87-11.8%17 855 zł84%-42 568 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian114 708 zł87-10.0%60 474 zł81%-48 715 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian106 139 zł92-9.4%73 889 zł79%-55 659 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka82 902 zł116-4.2%114 699 zł73%-70 295 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka143 370 zł83-11.7%106 zł87%-37 309 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka108 680 zł83-8.5%77 012 zł81%-48 411 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka87 639 zł104-6.2%109 701 zł75%-65 049 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka100 411 zł87-8.7%92 323 zł79%-53 249 zł0.656
Bez zmianWstrzymanieObniżka92 119 zł92-8.0%104 966 zł78%-60 070 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka129 906 zł79-13.2%26 981 zł84%-44 244 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian110 930 zł79-11.4%68 775 zł80%-50 249 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian119 367 zł74-12.1%56 003 zł83%-43 470 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka138 717 zł74-13.9%13 024 zł87%-37 300 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka96 897 zł79-10.0%100 014 zł78%-54 679 zł0.746
Głębokie cięcieBez zmianObniżka105 057 zł74-10.8%87 871 zł80%-48 021 zł0.746
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian115 602 zł66-13.4%64 232 zł82%-44 987 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka134 595 zł66-15.2%21 991 zł86%-38 958 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka101 556 zł66-12.1%95 550 zł80%-49 434 zł0.838

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 377 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.