Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wąbrzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy32 155 mieszkańcówdochody własne 8450 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.98% do 0.2%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.08% do 20.85%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	67 091 zł	132	-4.0%	26 050 zł	82%	-33 871 zł	0.290
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	64 006 zł	137	-4.0%	28 511 zł	81%	-36 320 zł	0.316
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	70 178 zł	119	-5.9%	21 871 zł	85%	-29 688 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	60 855 zł	150	-2.0%	32 755 zł	79%	-40 576 zł	0.334
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	67 051 zł	123	-6.1%	24 421 zł	83%	-32 199 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	73 639 zł	110	-6.8%	18 923 zł	86%	-26 744 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	73 162 zł	105	-8.0%	17 849 zł	86%	-25 637 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	72 252 zł	108	-8.4%	18 697 zł	86%	-26 486 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	53 602 zł	127	-4.8%	46 861 zł	78%	-39 672 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	56 810 zł	114	-6.6%	44 372 zł	80%	-35 435 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	50 654 zł	132	-4.8%	50 910 zł	76%	-42 047 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	60 127 zł	105	-7.6%	39 853 zł	82%	-32 570 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	53 820 zł	118	-6.8%	48 476 zł	79%	-37 873 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	47 383 zł	145	-2.8%	53 502 zł	75%	-46 357 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	59 915 zł	100	-8.7%	42 076 zł	82%	-31 329 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	59 002 zł	103	-9.2%	42 946 zł	82%	-32 182 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	46 294 zł	123	-5.2%	60 266 zł	76%	-43 046 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	49 576 zł	110	-7.1%	57 737 zł	77%	-38 769 zł	0.555
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 825 zł	101	-8.0%	53 338 zł	79%	-35 938 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 416 zł	128	-5.2%	64 208 zł	74%	-45 386 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 654 zł	114	-7.3%	61 721 zł	76%	-41 172 zł	0.579
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 071 zł	141	-3.3%	66 808 zł	71%	-49 736 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.