HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wąbrzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy32 155 mieszkańcówdochody własne 8450 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.98% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.08% do 20.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne67 091 zł132-4.0%26 050 zł82%-33 871 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne64 006 zł137-4.0%28 511 zł81%-36 320 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne70 178 zł119-5.9%21 871 zł85%-29 688 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 855 zł150-2.0%32 755 zł79%-40 576 zł0.334
Bez zmianDoinwestowanieAktywne67 051 zł123-6.1%24 421 zł83%-32 199 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 639 zł110-6.8%18 923 zł86%-26 744 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne73 162 zł105-8.0%17 849 zł86%-25 637 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne72 252 zł108-8.4%18 697 zł86%-26 486 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne76 646 zł97-8.7%14 831 zł88%-22 652 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 602 zł127-4.8%46 861 zł78%-39 672 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 810 zł114-6.6%44 372 zł80%-35 435 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 654 zł132-4.8%50 910 zł76%-42 047 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 127 zł105-7.6%39 853 zł82%-32 570 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 277 zł90-10.2%12 225 zł91%-20 024 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne77 354 zł93-10.7%13 088 zł90%-20 888 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 820 zł118-6.8%48 476 zł79%-37 873 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 383 zł145-2.8%53 502 zł75%-46 357 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian59 915 zł100-8.7%42 076 zł82%-31 329 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne79 554 zł83-10.7%10 888 zł93%-18 688 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian59 002 zł103-9.2%42 946 zł82%-32 182 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian63 256 zł92-9.4%37 538 zł84%-28 424 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 294 zł123-5.2%60 266 zł76%-43 046 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja49 576 zł110-7.1%57 737 zł77%-38 769 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 825 zł101-8.0%53 338 zł79%-35 938 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 416 zł128-5.2%64 208 zł74%-45 386 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 654 zł114-7.3%61 721 zł76%-41 172 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 071 zł141-3.3%66 808 zł71%-49 736 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 011 zł85-11.0%36 642 zł85%-25 738 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian64 086 zł88-11.4%37 526 zł85%-26 605 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne83 295 zł75-12.5%6713 zł96%-14 523 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 754 zł96-9.2%55 316 zł80%-34 624 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 842 zł99-9.6%56 186 zł79%-35 476 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja56 027 zł88-9.9%50 897 zł81%-31 751 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian66 286 zł78-11.4%35 326 zł86%-24 405 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne84 560 zł68-12.9%5390 zł96%-13 201 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 854 zł81-11.4%49 877 zł83%-29 027 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 930 zł84-11.9%50 760 zł83%-29 893 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian70 011 zł70-13.2%31 315 zł90%-20 257 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 130 zł74-11.9%48 560 zł84%-27 693 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian71 273 zł63-13.6%30 012 zł91%-18 938 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 859 zł66-13.6%44 545 zł86%-23 540 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 472 zł53-15.1%0 zł99%-7821 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 122 zł59-14.1%43 241 zł87%-22 221 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian76 168 zł48-15.8%24 963 zł96%-13 578 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja69 021 zł44-16.2%38 190 zł92%-16 855 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.