Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat grudziądzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy39 123 mieszkańcówdochody własne 9627 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.36% do 0.68%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.11% do 21.93%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	92 708 zł	132	+1.5%	27 558 zł	87%	-27 759 zł	0.273
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	89 230 zł	137	+1.5%	30 260 zł	86%	-30 454 zł	0.298
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	86 130 zł	150	+3.5%	34 653 zł	85%	-34 853 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	95 735 zł	119	-0.6%	23 241 zł	92%	-23 441 zł	0.312
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	92 214 zł	123	-0.8%	26 049 zł	89%	-26 202 zł	0.331
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	99 686 zł	110	-1.5%	19 940 zł	94%	-20 141 zł	0.338
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	98 651 zł	105	-2.7%	19 104 zł	95%	-19 268 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	97 790 zł	108	-3.2%	19 896 zł	94%	-20 062 zł	0.394
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	75 956 zł	127	+0.6%	53 159 zł	84%	-35 213 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	79 132 zł	114	-1.3%	50 949 zł	85%	-30 828 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	72 645 zł	132	+0.6%	57 788 zł	82%	-37 818 zł	0.473
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	82 909 zł	105	-2.3%	45 736 zł	86%	-27 623 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	69 398 zł	145	+2.7%	60 182 zł	80%	-42 285 zł	0.485
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	75 777 zł	118	-1.5%	55 641 zł	84%	-33 500 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	82 195 zł	100	-3.5%	48 880 zł	87%	-26 587 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	81 331 zł	103	-4.0%	49 696 zł	86%	-27 385 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	66 887 zł	123	+0.1%	69 659 zł	81%	-39 511 zł	0.546
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	70 153 zł	110	-1.8%	67 321 zł	83%	-35 078 zł	0.562
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	73 846 zł	101	-2.8%	62 253 zł	84%	-31 915 zł	0.568
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	63 662 zł	128	+0.1%	74 163 zł	79%	-42 073 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	60 325 zł	141	+2.2%	76 580 zł	77%	-46 589 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	66 881 zł	114	-2.0%	71 868 zł	81%	-37 707 zł	0.586

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 309 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 39% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.