HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat grudziądzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy39 123 mieszkańcówdochody własne 9627 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.36% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.11% do 21.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne92 708 zł132+1.5%27 558 zł87%-27 759 zł0.273
●RozwójDoinwestowanieAktywne89 230 zł137+1.5%30 260 zł86%-30 454 zł0.298
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne86 130 zł150+3.5%34 653 zł85%-34 853 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne95 735 zł119-0.6%23 241 zł92%-23 441 zł0.312
Bez zmianDoinwestowanieAktywne92 214 zł123-0.8%26 049 zł89%-26 202 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne99 686 zł110-1.5%19 940 zł94%-20 141 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne98 651 zł105-2.7%19 104 zł95%-19 268 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne97 790 zł108-3.2%19 896 zł94%-20 062 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne102 623 zł97-3.5%15 726 zł96%-15 927 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian75 956 zł127+0.6%53 159 zł84%-35 213 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 132 zł114-1.3%50 949 zł85%-30 828 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian72 645 zł132+0.6%57 788 zł82%-37 818 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian82 909 zł105-2.3%45 736 zł86%-27 623 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne104 129 zł90-5.1%13 064 zł97%-13 241 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian69 398 zł145+2.7%60 182 zł80%-42 285 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne103 254 zł93-5.6%13 874 zł97%-14 052 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian75 777 zł118-1.5%55 641 zł84%-33 500 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne105 454 zł83-5.6%11 674 zł98%-11 852 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian82 195 zł100-3.5%48 880 zł87%-26 587 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian81 331 zł103-4.0%49 696 zł86%-27 385 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian85 995 zł92-4.3%43 649 zł90%-23 341 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja66 887 zł123+0.1%69 659 zł81%-39 511 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja70 153 zł110-1.8%67 321 zł83%-35 078 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja73 846 zł101-2.8%62 253 zł84%-31 915 zł0.568
RozwójDoinwestowanieRezygnacja63 662 zł128+0.1%74 163 zł79%-42 073 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja60 325 zł141+2.2%76 580 zł77%-46 589 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja66 881 zł114-2.0%71 868 zł81%-37 707 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 652 zł85-5.9%43 043 zł93%-20 584 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian86 774 zł88-6.4%43 874 zł92%-21 398 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne109 498 zł75-7.5%7151 zł99%-7339 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja73 305 zł96-4.0%65 101 zł85%-30 789 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja72 441 zł99-4.5%65 917 zł84%-31 586 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian88 974 zł78-6.4%41 674 zł93%-19 198 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja77 022 zł88-4.8%60 015 zł86%-27 584 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne110 808 zł68-8.0%5776 zł99%-5966 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja78 767 zł81-6.4%59 259 zł87%-24 780 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja77 888 zł84-6.8%60 090 zł87%-25 593 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian93 001 zł70-8.2%37 326 zł96%-14 705 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja80 088 zł74-6.8%57 890 zł89%-23 393 zł0.686
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian94 308 zł63-8.7%35 973 zł97%-13 335 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja84 120 zł66-8.7%53 537 zł93%-18 895 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne116 058 zł53-10.2%0 zł100%-201 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja85 428 zł59-9.2%52 183 zł94%-17 525 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian99 538 zł48-11.0%30 576 zł99%-7592 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja90 663 zł44-11.4%46 786 zł98%-11 776 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 309 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 39% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.