HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Golub-Dobrzyń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8881 mieszkańcówdochody własne 8903 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.09% do 0.75%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.18% do 30.26%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka117 120 zł133+8.0%19 494 zł75%-58 059 zł0.226
●RozwójProgramPodwyżka121 573 zł121+5.8%14 713 zł77%-53 326 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka113 154 zł124+5.3%31 715 zł75%-57 212 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka125 775 zł109+3.8%10 190 zł79%-48 851 zł0.361
RozwójProgramBez zmian103 496 zł121+8.0%59 002 zł72%-57 597 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian99 054 zł133+10.1%63 702 zł71%-62 317 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka117 584 zł112+3.2%27 028 zł77%-52 505 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian107 686 zł109+5.8%54 559 zł75%-53 135 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka109 495 zł116+3.8%40 907 zł74%-58 181 zł0.412
Szeroki programBez zmianBez zmian95 621 zł124+7.4%75 619 zł71%-61 350 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian100 039 zł112+5.3%70 945 zł72%-56 629 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka130 213 zł96+1.5%5386 zł80%-44 085 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka113 934 zł104+1.7%36 210 zł76%-53 464 zł0.483
RozwójProgramObniżka90 121 zł121+9.6%92 525 zł70%-60 810 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka121 763 zł100+1.2%22 597 zł79%-48 056 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian112 109 zł96+3.6%49 832 zł78%-48 385 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka94 302 zł109+7.4%88 091 zł72%-56 310 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian92 283 zł116+5.8%84 063 zł70%-62 297 zł0.511
●Szeroki programProgramObniżka85 687 zł133+11.8%97 216 zł68%-65 568 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian104 207 zł100+3.2%66 527 zł75%-52 192 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka98 714 zł96+5.1%83 444 zł74%-51 558 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian96 710 zł104+3.8%79 379 zł72%-57 545 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka87 059 zł112+6.9%103 530 zł70%-59 799 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka82 650 zł124+9.0%108 194 zł68%-64 531 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka118 122 zł92-0.3%31 769 zł78%-49 005 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka91 218 zł100+4.8%99 122 zł72%-55 326 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian116 429 zł83+1.2%45 551 zł79%-43 751 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka126 174 zł87-1.0%17 883 zł80%-43 319 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian108 603 zł87+1.0%61 869 zł77%-47 472 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian100 886 zł92+1.7%74 951 zł74%-53 051 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka79 550 zł116+7.4%116 080 zł67%-65 403 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka134 547 zł83-0.8%737 zł82%-39 436 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka83 968 zł104+5.3%111 406 zł69%-60 662 zł0.629
Głębokie cięcieProgramObniżka103 024 zł83+2.7%79 353 zł77%-46 935 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka95 604 zł87+2.5%94 721 zł74%-50 560 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka88 135 zł92+3.2%106 988 zł71%-56 178 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka122 544 zł79-2.5%27 043 zł79%-44 256 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian105 293 zł79-0.5%70 241 zł77%-48 315 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian112 897 zł74-1.3%57 792 zł79%-42 868 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka130 482 zł74-3.3%13 503 zł81%-38 699 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka92 531 zł79+1.0%102 500 zł74%-51 400 zł0.744
Głębokie cięcieBez zmianObniżka99 888 zł74+0.2%90 653 zł77%-45 944 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian109 598 zł66-2.8%66 121 zł79%-43 698 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka126 863 zł66-4.7%22 580 zł81%-39 624 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka96 826 zł66-1.3%98 423 zł76%-46 739 zł0.837

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 349 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.43 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.