Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat chełmiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy48 715 mieszkańcówdochody własne 7536 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.12% do 0.53%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.2% do 17.35%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	52 950 zł	132	-3.1%	24 291 zł	93%	-15 920 zł	0.303
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	50 147 zł	137	-3.1%	26 744 zł	91%	-18 350 zł	0.329
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	56 013 zł	119	-5.0%	20 446 zł	96%	-12 061 zł	0.330
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	53 173 zł	123	-5.2%	22 957 zł	93%	-14 546 zł	0.351
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	47 027 zł	150	-1.1%	30 653 zł	87%	-22 275 zł	0.352
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	59 107 zł	110	-5.9%	17 602 zł	98%	-9231 zł	0.352
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	58 985 zł	105	-7.1%	16 721 zł	98%	-8319 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	58 032 zł	108	-7.5%	17 617 zł	98%	-9217 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	41 626 zł	127	-3.8%	39 564 zł	86%	-22 345 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	44 792 zł	114	-5.7%	36 674 zł	89%	-18 426 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	47 763 zł	105	-6.7%	32 946 zł	92%	-15 678 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	38 941 zł	132	-3.8%	42 907 zł	84%	-24 698 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	42 070 zł	118	-5.9%	40 062 zł	86%	-20 834 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	35 718 zł	145	-1.9%	45 861 zł	82%	-28 682 zł	0.500
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	47 867 zł	100	-7.8%	33 890 zł	93%	-14 623 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	46 912 zł	103	-8.3%	34 795 zł	92%	-15 523 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	35 505 zł	123	-4.3%	49 069 zł	83%	-25 986 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	38 735 zł	110	-6.2%	46 087 zł	86%	-22 024 zł	0.549
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	41 646 zł	101	-7.2%	42 446 zł	88%	-19 313 zł	0.556
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 880 zł	128	-4.3%	52 324 zł	81%	-28 300 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 071 zł	114	-6.4%	49 388 zł	83%	-24 395 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 594 zł	141	-2.4%	55 371 zł	76%	-32 327 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 22% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.