HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat chełmiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy48 715 mieszkańcówdochody własne 7536 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.12% do 0.53%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.2% do 17.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne52 950 zł132-3.1%24 291 zł93%-15 920 zł0.303
●RozwójDoinwestowanieAktywne50 147 zł137-3.1%26 744 zł91%-18 350 zł0.329
●RozwójBez zmianAktywne56 013 zł119-5.0%20 446 zł96%-12 061 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne53 173 zł123-5.2%22 957 zł93%-14 546 zł0.351
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne47 027 zł150-1.1%30 653 zł87%-22 275 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne59 107 zł110-5.9%17 602 zł98%-9231 zł0.352
Bez zmianBez zmianAktywne58 985 zł105-7.1%16 721 zł98%-8319 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne58 032 zł108-7.5%17 617 zł98%-9217 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne62 098 zł97-7.8%13 828 zł99%-5454 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian41 626 zł127-3.8%39 564 zł86%-22 345 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 792 zł114-5.7%36 674 zł89%-18 426 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 763 zł105-6.7%32 946 zł92%-15 678 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 941 zł132-3.8%42 907 zł84%-24 698 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne63 767 zł90-9.4%11 470 zł100%-3079 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian42 070 zł118-5.9%40 062 zł86%-20 834 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne62 803 zł93-9.8%12 380 zł100%-3989 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 718 zł145-1.9%45 861 zł82%-28 682 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian47 867 zł100-7.8%33 890 zł93%-14 623 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne65 003 zł83-9.8%10 180 zł100%-1789 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 912 zł103-8.3%34 795 zł92%-15 523 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 858 zł92-8.5%30 136 zł96%-11 840 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 505 zł123-4.3%49 069 zł83%-25 986 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja38 735 zł110-6.2%46 087 zł86%-22 024 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 646 zł101-7.2%42 446 zł88%-19 313 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 880 zł128-4.3%52 324 zł81%-28 300 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 071 zł114-6.4%49 388 zł83%-24 395 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 633 zł85-10.1%28 724 zł98%-9402 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 594 zł141-2.4%55 371 zł76%-32 327 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 666 zł88-10.6%29 654 zł98%-10 315 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 873 zł96-8.3%43 215 zł89%-18 180 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne68 462 zł75-11.6%6320 zł100%2062 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 918 zł99-8.7%44 132 zł88%-19 079 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 805 zł88-9.0%39 586 zł92%-15 432 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 866 zł78-10.6%27 454 zł98%-8115 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 687 zł68-12.1%5042 zł100%3339 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 642 zł81-10.6%38 148 zł94%-12 953 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 676 zł84-11.0%39 077 zł93%-13 866 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 312 zł70-12.3%23 757 zł99%-4279 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 876 zł74-11.0%36 877 zł96%-11 666 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian58 535 zł63-12.8%22 499 zł100%-3005 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja51 326 zł66-12.8%33 176 zł99%-7826 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne74 289 zł53-14.3%0 zł100%8371 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 549 zł59-13.2%31 917 zł99%-6551 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian63 121 zł48-15.0%17 754 zł100%2010 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja57 139 zł44-15.4%27 157 zł100%-1531 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 22% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.