HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bartniczka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4533 mieszkańcówdochody własne 7431 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.08% do 0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.79% do 20.16%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka53 820 zł133-0.4%17 434 zł81%-31 108 zł0.269
●RozwójProgramPodwyżka57 943 zł121-2.4%13 023 zł83%-26 697 zł0.290
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 906 zł124-2.9%22 063 zł81%-30 845 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka61 822 zł109-4.3%8861 zł86%-22 535 zł0.368
RozwójProgramBez zmian46 233 zł121-0.4%33 658 zł78%-32 213 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka56 009 zł112-4.8%17 702 zł83%-26 455 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian42 121 zł133+1.6%37 989 zł76%-36 612 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian50 102 zł109-2.4%29 575 zł81%-28 064 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka49 594 zł116-4.3%26 283 zł79%-32 028 zł0.433
Szeroki programBez zmianBez zmian40 563 zł124-0.9%42 428 zł76%-36 165 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian44 655 zł112-2.9%38 119 zł78%-31 788 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka65 876 zł96-6.4%4464 zł89%-18 138 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian54 142 zł96-4.5%25 276 zł84%-23 683 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka41 444 zł109-0.9%45 150 zł77%-32 142 zł0.487
RozwójProgramObniżka37 583 zł121+1.1%49 224 zł74%-36 282 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka59 869 zł100-6.7%13 625 zł86%-22 315 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka53 705 zł104-6.2%21 953 zł82%-27 630 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian48 505 zł100-4.8%34 057 zł81%-27 660 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian38 467 zł116-2.4%46 321 zł74%-37 233 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka33 478 zł133+3.1%53 547 zł71%-40 672 zł0.530
OgraniczenieProgramObniżka45 475 zł96-3.1%40 862 zł81%-27 772 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian42 568 zł104-4.3%42 003 zł77%-32 846 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka36 269 zł112-1.4%53 227 zł74%-35 722 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka32 184 zł124+0.6%57 528 zł71%-40 089 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka40 111 zł100-3.4%49 174 zł77%-31 603 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka57 573 zł92-8.1%17 870 zł85%-23 480 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian58 095 zł83-6.7%21 253 zł86%-19 404 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 524 zł87-6.9%29 783 zł84%-23 304 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka63 901 zł87-8.8%9336 zł89%-17 943 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian46 425 zł92-6.2%37 932 zł80%-28 709 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka49 418 zł83-5.3%36 981 zł83%-23 504 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka30 249 zł116-0.9%61 146 zł69%-41 071 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka69 840 zł83-8.6%225 zł94%-13 845 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka34 342 zł104-2.9%56 837 zł73%-36 694 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka44 120 zł87-5.5%44 938 zł80%-27 258 zł0.635
Bez zmianWstrzymanieObniżka38 191 zł92-4.8%52 775 zł76%-32 566 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka61 615 zł79-10.1%13 570 zł87%-19 096 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian50 453 zł79-8.3%33 647 zł83%-24 341 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian56 454 zł74-9.0%25 929 zł86%-19 050 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka42 210 zł79-6.9%48 500 zł79%-28 209 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka48 042 zł74-7.7%41 198 zł83%-23 014 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka67 844 zł74-10.9%5293 zł94%-13 674 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian54 394 zł66-10.4%29 699 zł86%-20 076 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka46 141 zł66-9.0%44 694 zł82%-23 955 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka65 567 zł66-12.2%9431 zł93%-14 816 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.41 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.