HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Górzno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3683 mieszkańcówdochody własne 8124 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.08% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.26% do 27.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka81 601 zł133-5.1%19 068 zł73%-57 544 zł0.246
●RozwójProgramPodwyżka85 933 zł121-7.0%14 390 zł75%-52 866 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka78 695 zł124-7.4%27 513 zł72%-56 791 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka90 016 zł109-8.8%9967 zł77%-48 443 zł0.364
RozwójProgramBez zmian71 197 zł121-5.1%47 705 zł70%-57 067 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian66 877 zł133-3.2%52 262 zł68%-61 731 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka83 006 zł112-9.3%22 952 zł74%-52 137 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian75 268 zł109-7.0%43 401 zł73%-52 658 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka75 697 zł116-8.8%34 519 zł71%-57 829 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian64 412 zł124-5.6%60 847 zł67%-60 829 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian68 711 zł112-7.4%56 314 zł70%-56 189 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka94 317 zł96-10.8%5252 zł79%-43 728 zł0.484
RozwójProgramObniżka60 300 zł121-3.6%73 160 zł66%-60 166 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka87 068 zł100-11.1%18 658 zł76%-47 737 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka80 016 zł104-10.7%29 962 zł74%-53 163 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian79 554 zł96-9.0%38 836 zł75%-47 961 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka64 363 zł109-5.6%68 866 zł69%-55 768 zł0.490
Szeroki programWstrzymanieBez zmian61 681 zł116-7.0%67 286 zł66%-61 770 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian72 761 zł100-9.3%52 033 zł73%-51 804 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka55 989 zł133-1.7%77 708 zł64%-64 819 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka68 638 zł96-7.6%64 313 zł71%-51 084 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian65 988 zł104-8.8%62 743 zł69%-57 119 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka58 141 zł112-6.0%81 044 zł66%-59 179 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka53 852 zł124-4.1%85 568 zł64%-63 808 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka84 088 zł92-12.4%25 658 zł76%-48 752 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka62 183 zł100-7.9%76 773 zł69%-54 804 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian83 742 zł83-11.1%34 640 zł78%-43 381 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka91 345 zł87-13.1%14 102 zł79%-43 048 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian77 023 zł87-11.3%47 494 zł75%-47 134 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian70 048 zł92-10.7%58 452 zł71%-52 723 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka51 318 zł116-5.6%91 574 zł63%-64 677 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka98 519 zł83-12.9%722 zł80%-39 130 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka72 815 zł83-9.7%60 322 zł74%-46 517 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka55 617 zł104-7.4%87 041 zł65%-60 038 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka66 434 zł87-9.9%72 423 zł71%-50 148 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka59 668 zł92-9.3%82 760 zł68%-55 652 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka88 376 zł79-14.4%21 090 zł78%-44 050 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian74 321 zł79-12.6%53 901 zł74%-48 039 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian81 188 zł74-13.3%43 505 zł78%-42 579 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka95 524 zł74-15.1%9840 zł80%-38 476 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka63 930 zł79-11.3%78 322 zł71%-50 982 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianObniżka70 588 zł74-12.0%68 460 zł75%-45 606 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian78 496 zł66-14.6%49 827 zł77%-43 471 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka92 565 zł66-16.4%16 742 zł79%-39 465 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka68 094 zł66-13.3%74 349 zł74%-46 428 zł0.826

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.