HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzozie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3694 mieszkańcówdochody własne 9722 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.97% do 1.52%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.58% do 33.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka164 937 zł133+2.2%20 890 zł78%-66 732 zł0.208
●RozwójProgramPodwyżka169 639 zł121+0.2%15 748 zł79%-61 590 zł0.261
Szeroki programBez zmianPodwyżka159 377 zł124-0.3%37 772 zł78%-66 118 zł0.317
●Bez zmianProgramPodwyżka174 085 zł109-1.8%10 872 zł80%-56 714 zł0.358
RozwójProgramBez zmian146 753 zł121+2.2%74 468 zł76%-66 609 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian142 063 zł133+4.2%79 428 zł74%-71 734 zł0.363
RozwójBez zmianPodwyżka164 054 zł112-2.3%32 825 zł79%-61 005 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka154 656 zł116-1.8%49 992 zł77%-67 454 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian151 185 zł109+0.2%69 770 zł78%-61 750 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian137 170 zł124+1.7%95 898 zł74%-70 944 zł0.435
RozwójBez zmianBez zmian141 833 zł112-0.3%90 966 zł76%-65 848 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka159 344 zł104-3.8%45 034 zł79%-62 328 zł0.480
RozwójProgramObniżka129 807 zł121+3.7%118 874 zł73%-70 312 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka178 818 zł96-4.0%5614 zł81%-51 455 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka168 475 zł100-4.2%28 141 zł80%-56 156 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian155 901 zł96-2.0%64 736 zł79%-56 513 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka134 230 zł109+1.7%114 188 zł75%-65 465 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka125 128 zł133+5.8%123 824 zł72%-75 424 zł0.504
Szeroki programWstrzymanieBez zmian132 850 zł116+0.2%107 145 zł73%-72 165 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian146 241 zł100-2.3%86 297 zł78%-61 016 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian137 524 zł104-1.8%102 202 zł75%-67 056 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka138 933 zł96-0.5%109 336 zł77%-60 244 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka120 729 zł124+3.2%139 071 zł71%-74 505 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka125 383 zł112+1.2%134 150 zł73%-69 421 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka163 775 zł92-5.7%40 338 zł79%-57 467 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka129 780 zł100-0.8%129 491 zł74%-64 602 zł0.597
Głębokie cięcieProgramBez zmian160 502 zł83-4.2%60 223 zł80%-51 413 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka173 178 zł87-6.3%23 120 zł81%-50 930 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka116 707 zł116+1.7%149 591 zł70%-75 640 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian141 941 zł92-3.8%97 521 zł77%-62 212 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian150 928 zł87-4.4%81 425 zł79%-55 812 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka183 435 zł83-6.2%592 zł82%-46 336 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka121 371 zł104-0.3%144 659 zł72%-70 544 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka143 522 zł83-2.8%104 960 zł79%-55 160 zł0.637
OgraniczenieBez zmianObniżka134 455 zł87-3.0%124 923 zł77%-59 413 zł0.665
Bez zmianWstrzymanieObniżka125 778 zł92-2.3%139 989 zł74%-65 713 zł0.681
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka168 492 zł79-7.7%35 304 zł80%-52 224 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian146 641 zł79-5.9%92 586 zł79%-56 991 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian155 500 zł74-6.6%77 064 zł80%-50 743 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka177 767 zł74-8.5%18 485 zł82%-45 842 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka130 465 zł79-4.4%135 356 zł77%-60 508 zł0.754
Głębokie cięcieBez zmianObniżka139 016 zł74-5.2%120 573 zł79%-54 360 zł0.756
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian151 226 zł66-8.0%88 213 zł80%-51 908 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka173 093 zł66-9.9%30 608 zł82%-47 120 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka135 038 zł66-6.6%130 995 zł79%-55 440 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 370 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.