HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brodnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9630 mieszkańcówdochody własne 7328 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.64% do 3.77%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.68% do 22.55%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka69 651 zł133+29.8%16 919 zł83%-27 633 zł0.256
●RozwójProgramPodwyżka73 624 zł121+27.3%12 651 zł86%-23 364 zł0.283
Szeroki programBez zmianPodwyżka67 501 zł124+26.7%22 383 zł83%-27 255 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka77 355 zł109+24.8%8630 zł89%-19 343 zł0.365
RozwójProgramBez zmian61 149 zł121+29.8%36 034 zł82%-28 628 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka71 454 zł112+24.2%18 163 zł86%-23 008 zł0.399
●Szeroki programProgramBez zmian57 184 zł133+32.3%40 194 zł79%-32 886 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian64 872 zł109+27.3%32 120 zł84%-24 617 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka65 148 zł116+24.8%27 055 zł82%-28 277 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian55 408 zł124+29.2%45 539 zł79%-32 335 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian59 353 zł112+26.7%41 401 zł82%-28 099 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka81 224 zł96+22.2%4410 zł94%-15 124 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka75 167 zł100+21.8%14 190 zł89%-19 009 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka69 108 zł104+22.4%22 828 zł85%-24 022 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian68 730 zł96+24.6%28 034 zł87%-20 411 zł0.488
RozwójProgramObniżka51 931 zł121+31.7%53 808 zł79%-32 510 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka55 648 zł109+29.2%49 901 zł81%-28 507 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian63 057 zł100+24.2%37 509 zł84%-24 110 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian53 280 zł116+27.3%49 851 zł79%-33 249 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka47 973 zł133+34.3%57 961 zł76%-36 760 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka59 499 zł96+26.4%45 823 zł83%-24 310 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian57 231 zł104+24.8%45 706 zł81%-29 005 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka50 412 zł112+28.5%58 662 zł79%-31 854 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka46 473 zł124+31.1%62 793 zł76%-36 082 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka72 827 zł92+20.0%18 895 zł87%-20 015 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka54 110 zł100+26.1%54 776 zł81%-27 872 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian72 509 zł83+21.8%24 187 zł92%-16 298 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka79 013 zł87+19.2%10 112 zł94%-14 814 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 893 zł87+21.6%33 447 zł87%-19 928 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian60 942 zł92+22.4%41 806 zł83%-25 008 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka44 512 zł116+29.2%66 798 zł76%-36 916 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka85 012 zł83+19.4%342 zł97%-10 999 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka63 270 zł83+23.6%42 095 zł86%-20 206 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka48 457 zł104+26.7%62 660 zł78%-32 680 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka57 938 zł87+23.4%50 763 zł84%-23 700 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka52 161 zł92+24.2%58 767 zł80%-28 691 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka76 681 zł79+17.5%14 813 zł93%-15 811 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian64 786 zł79+19.8%37 736 zł86%-20 817 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian70 650 zł74+18.9%29 774 zł92%-15 840 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka55 997 zł79+21.6%54 706 zł83%-24 509 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka61 688 zł74+20.6%47 168 zł86%-19 621 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka82 780 zł74+16.5%6280 zł97%-10 713 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian68 550 zł66+17.1%34 006 zł91%-16 719 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka80 456 zł66+14.8%10 923 zł96%-11 700 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka59 754 zł66+18.9%51 093 zł86%-20 421 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 307 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.