Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Bydgoszcz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy324 043 mieszkańcówdochody własne 9953 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.01% do -0.04%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.22% do 18.82%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	69 442 zł	132	-5.3%	28 499 zł	84%	-34 412 zł	0.287
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	66 070 zł	137	-5.3%	31 263 zł	83%	-37 162 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	72 748 zł	119	-7.2%	24 040 zł	86%	-29 948 zł	0.321
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	62 689 zł	150	-3.4%	35 799 zł	81%	-41 712 zł	0.329
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	69 325 zł	123	-7.4%	26 909 zł	85%	-32 773 zł	0.341
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	76 637 zł	110	-8.1%	20 628 zł	88%	-26 542 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	75 932 zł	105	-9.2%	19 766 zł	88%	-25 640 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	75 093 zł	108	-9.7%	20 533 zł	88%	-26 409 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	54 227 zł	127	-6.0%	50 587 zł	79%	-41 904 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	57 668 zł	114	-7.9%	47 736 zł	81%	-37 373 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	51 010 zł	132	-6.0%	54 877 zł	77%	-44 564 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	61 395 zł	105	-8.8%	42 810 zł	84%	-34 064 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	47 494 zł	145	-4.1%	57 811 zł	75%	-49 180 zł	0.492
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	54 400 zł	118	-8.1%	52 085 zł	80%	-40 107 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	60 987 zł	100	-9.9%	45 098 zł	84%	-32 998 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	60 145 zł	103	-10.4%	45 890 zł	84%	-33 770 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	45 931 zł	123	-6.5%	64 632 zł	75%	-46 263 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	49 455 zł	110	-8.4%	61 769 zł	78%	-41 683 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	53 105 zł	101	-9.3%	56 986 zł	80%	-38 415 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 792 zł	128	-6.5%	68 803 zł	75%	-48 880 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 264 zł	114	-8.6%	65 992 zł	76%	-44 375 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 193 zł	141	-4.6%	71 814 zł	72%	-53 546 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 322 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.03 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.