HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Bydgoszcz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy324 043 mieszkańcówdochody własne 9953 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.01% do -0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.22% do 18.82%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 442 zł132-5.3%28 499 zł84%-34 412 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne66 070 zł137-5.3%31 263 zł83%-37 162 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne72 748 zł119-7.2%24 040 zł86%-29 948 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne62 689 zł150-3.4%35 799 zł81%-41 712 zł0.329
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 325 zł123-7.4%26 909 zł85%-32 773 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne76 637 zł110-8.1%20 628 zł88%-26 542 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne75 932 zł105-9.2%19 766 zł88%-25 640 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne75 093 zł108-9.7%20 533 zł88%-26 409 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne79 848 zł97-9.9%16 273 zł92%-22 186 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian54 227 zł127-6.0%50 587 zł79%-41 904 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian57 668 zł114-7.9%47 736 zł81%-37 373 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian51 010 zł132-6.0%54 877 zł77%-44 564 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian61 395 zł105-8.8%42 810 zł84%-34 064 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne81 597 zł90-11.5%13 508 zł94%-19 395 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne80 743 zł93-11.9%14 292 zł93%-20 181 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 494 zł145-4.1%57 811 zł75%-49 180 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian54 400 zł118-8.1%52 085 zł80%-40 107 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian60 987 zł100-9.9%45 098 zł84%-32 998 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne82 943 zł83-11.9%12 092 zł95%-17 981 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian60 145 zł103-10.4%45 890 zł84%-33 770 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian64 743 zł92-10.7%40 162 zł86%-29 640 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 931 zł123-6.5%64 632 zł75%-46 263 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja49 455 zł110-8.4%61 769 zł78%-41 683 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja53 105 zł101-9.3%56 986 zł80%-38 415 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 792 zł128-6.5%68 803 zł75%-48 880 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 264 zł114-8.6%65 992 zł76%-44 375 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 193 zł141-4.6%71 814 zł72%-53 546 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 630 zł85-12.2%39 053 zł86%-26 777 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian65 773 zł88-12.6%39 861 zł86%-27 566 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 147 zł75-13.7%7382 zł97%-13 281 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 856 zł96-10.4%59 037 zł81%-37 259 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja52 014 zł99-10.8%59 828 zł80%-38 030 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja56 536 zł88-11.1%54 226 zł83%-33 943 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian67 973 zł78-12.6%37 661 zł87%-25 366 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne88 479 zł68-14.1%5982 zł98%-11 884 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja58 504 zł81-12.6%52 986 zł84%-31 032 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja57 648 zł84-13.1%53 794 zł84%-31 821 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian72 159 zł70-14.4%33 135 zł92%-20 688 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 848 zł74-13.1%51 594 zł85%-29 621 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 487 zł63-14.8%31 759 zł92%-19 293 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja64 039 zł66-14.8%47 062 zł87%-24 936 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 904 zł53-16.3%0 zł99%-5913 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja65 368 zł59-15.2%45 685 zł88%-23 541 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian78 893 zł48-17.0%26 153 zł96%-13 346 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 778 zł44-17.4%40 065 zł94%-17 587 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 322 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.03 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.