HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czernikowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8843 mieszkańcówdochody własne 10 230 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.81% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.12% do 22.13%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka106 588 zł133+1.5%20 769 zł95%-20 750 zł0.232
●RozwójProgramPodwyżka111 420 zł121-0.5%15 537 zł96%-15 527 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka102 525 zł124-1.0%29 128 zł93%-21 512 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka115 993 zł109-2.4%10 574 zł98%-10 572 zł0.362
RozwójProgramBez zmian92 793 zł121+1.5%47 764 zł89%-24 751 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian87 974 zł133+3.6%52 884 zł86%-29 957 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka107 330 zł112-2.9%24 001 zł96%-16 320 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian97 351 zł109-0.5%42 912 zł94%-19 813 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka98 624 zł116-2.4%35 908 zł91%-23 676 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian84 471 zł124+1.0%60 697 zł86%-30 420 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian89 263 zł112-1.0%55 607 zł89%-25 244 zł0.465
RozwójProgramObniżka79 027 zł121+3.1%71 863 zł85%-31 555 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka120 877 zł96-4.6%5216 zł99%-5224 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka103 441 zł104-4.4%30 791 zł95%-18 471 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka111 877 zł100-4.9%19 162 zł98%-11 394 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian102 218 zł96-2.6%37 690 zł96%-14 486 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka83 575 zł109+1.0%67 022 zł87%-26 629 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka74 219 zł133+5.1%76 971 zł82%-36 749 zł0.513
Szeroki programWstrzymanieBez zmian80 909 zł116-0.5%66 934 zł85%-32 396 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian93 795 zł100-2.9%50 783 zł93%-20 335 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka88 429 zł96-1.2%61 815 zł91%-21 317 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian85 711 zł104-2.4%61 833 zł87%-27 207 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka75 912 zł112+0.5%79 004 zł85%-31 826 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka71 131 zł124+2.6%84 082 zł82%-36 989 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka107 998 zł92-6.3%25 940 zł97%-13 533 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka80 434 zł100-1.5%74 192 zł86%-26 929 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian106 964 zł83-4.9%32 852 zł98%-9299 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka116 731 zł87-6.9%13 954 zł99%-6081 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian98 631 zł87-5.0%45 596 zł96%-15 042 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian90 254 zł92-4.4%56 997 zł91%-22 286 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka67 820 zł116+1.0%89 899 zł81%-38 827 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka125 640 zł83-6.8%0 zł100%-18 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka93 163 zł83-3.4%57 174 zł95%-16 145 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka72 611 zł104-1.0%84 810 zł84%-33 651 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka85 257 zł87-3.6%69 065 zł91%-21 652 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka77 144 zł92-2.9%79 986 zł86%-28 742 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka112 865 zł79-8.3%20 717 zł99%-8203 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian95 104 zł79-6.5%51 795 zł95%-16 977 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian103 348 zł74-7.2%40 992 zł98%-9888 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka121 464 zł74-9.1%9085 zł100%-907 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka81 980 zł79-5.0%74 798 zł89%-23 449 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka89 961 zł74-5.8%64 612 zł95%-16 513 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian99 833 zł66-8.6%47 063 zł97%-11 809 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka117 612 zł66-10.4%15 719 zł100%-3014 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka86 697 zł66-7.2%70 264 zł93%-18 295 zł0.833

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 381 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 16% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.