HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kolonowskie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5630 mieszkańcówdochody własne 6584 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.15% do 0.91%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.41% do 23.69%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka58 961 zł133-1.8%16 874 zł78%-36 193 zł0.266
●RozwójProgramPodwyżka62 874 zł121-3.8%12 668 zł80%-31 987 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka57 084 zł124-4.2%21 879 zł78%-35 631 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka66 548 zł109-5.7%8706 zł82%-28 026 zł0.367
RozwójProgramBez zmian51 473 zł121-1.8%34 752 zł77%-36 374 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka60 979 zł112-6.1%17 719 zł80%-31 444 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian47 569 zł133+0.2%38 842 zł74%-40 568 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian55 137 zł109-3.8%30 904 zł79%-32 424 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka54 889 zł116-5.7%26 405 zł77%-36 554 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian46 036 zł124-2.3%43 956 zł74%-39 857 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian49 922 zł112-4.2%39 885 zł77%-35 681 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka70 356 zł96-7.7%4546 zł85%-23 866 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian58 934 zł96-5.9%26 887 zł81%-28 279 zł0.487
RozwójProgramObniżka43 046 zł121-0.3%51 730 zł73%-39 609 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka46 704 zł109-2.3%47 890 zł76%-35 667 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka64 637 zł100-8.0%13 802 zł82%-27 501 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka58 792 zł104-7.5%22 235 zł79%-32 358 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian53 569 zł100-6.1%36 056 zł79%-31 750 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 049 zł116-3.8%48 133 zł73%-40 683 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka39 150 zł133+1.7%55 813 zł69%-43 795 zł0.530
OgraniczenieProgramObniżka50 492 zł96-4.4%43 883 zł78%-31 533 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian47 942 zł104-5.7%44 054 zł76%-36 499 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka41 750 zł112-2.8%56 372 zł73%-38 807 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 871 zł124-0.8%60 436 zł69%-42 973 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka45 391 zł100-4.7%52 551 zł76%-34 884 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka62 456 zł92-9.4%18 338 zł82%-28 406 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian62 651 zł83-8.0%23 123 zł84%-24 228 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 346 zł87-8.2%32 060 zł81%-27 627 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka68 425 zł87-10.0%9774 zł85%-23 363 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian51 597 zł92-7.5%40 217 zł78%-32 560 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka54 201 zł83-6.6%40 250 zł81%-27 493 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka36 039 zł116-2.3%64 319 zł68%-43 729 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka74 085 zł83-9.9%536 zł87%-19 801 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 925 zł104-4.2%60 248 zł72%-39 554 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka49 159 zł87-6.8%48 630 zł78%-30 772 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 572 zł92-6.1%56 419 zł76%-35 623 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka66 254 zł79-11.4%14 320 zł84%-24 257 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian55 383 zł79-9.6%36 212 zł81%-28 425 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian61 045 zł74-10.3%28 452 zł84%-23 597 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka47 349 zł79-8.2%52 429 zł78%-31 500 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka52 849 zł74-8.9%45 087 zł81%-26 752 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka72 135 zł74-12.1%5991 zł87%-19 319 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian59 090 zł66-11.7%32 537 zł83%-24 385 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka51 048 zł66-10.3%48 878 zł80%-27 470 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka69 972 zł66-13.4%10 469 zł87%-20 202 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.