HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jemielnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7034 mieszkańcówdochody własne 6615 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.94% do 1.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.88% do 17.59%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka44 386 zł133+2.3%16 395 zł87%-19 765 zł0.281
●RozwójProgramPodwyżka48 289 zł121+0.3%12 188 zł92%-15 565 zł0.296
Szeroki programBez zmianPodwyżka42 944 zł124-0.2%19 594 zł87%-19 671 zł0.361
●Bez zmianProgramPodwyżka51 952 zł109-1.7%8226 zł96%-11 610 zł0.370
RozwójProgramBez zmian38 135 zł121+2.3%27 872 zł84%-21 337 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka46 829 zł112-2.2%15 440 zł92%-15 490 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian41 789 zł109+0.3%24 037 zł88%-17 393 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian34 242 zł133+4.3%32 030 zł82%-25 526 zł0.417
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka41 014 zł116-1.7%22 789 zł85%-20 861 zł0.438
Szeroki programBez zmianBez zmian33 109 zł124+1.8%34 906 zł82%-25 242 zł0.465
RozwójBez zmianBez zmian36 985 zł112-0.2%30 839 zł84%-21 072 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka55 747 zł96-3.9%4070 zł99%-7458 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka34 284 zł109+1.8%35 943 zł83%-21 659 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian45 573 zł96-1.9%20 037 zł93%-13 256 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka50 475 zł100-4.2%11 530 zł96%-11 554 zł0.490
RozwójProgramObniżka30 636 zł121+3.8%39 770 zł80%-25 595 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka44 906 zł104-3.7%18 626 zł91%-16 671 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian40 623 zł100-2.2%27 022 zł89%-17 147 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian31 368 zł116+0.3%37 816 zł80%-26 312 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka38 059 zł96-0.4%31 952 zł87%-17 533 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka26 750 zł133+5.9%43 841 zł76%-29 775 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian35 250 zł104-1.7%33 725 zł84%-22 134 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka29 716 zł112+1.3%42 383 zł80%-25 190 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka25 847 zł124+3.3%46 434 zł76%-29 350 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka33 347 zł100-0.7%38 574 zł84%-21 273 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka48 559 zł92-5.6%14 707 zł94%-12 726 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian49 278 zł83-4.2%16 244 zł98%-9213 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian44 386 zł87-4.3%23 044 zł93%-13 032 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian38 895 zł92-3.7%29 901 zł87%-18 201 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka54 251 zł87-6.3%7432 zł99%-7424 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka41 756 zł83-2.7%28 256 zł92%-13 500 zł0.609
RozwójWstrzymanieObniżka28 120 zł104-0.2%45 056 zł78%-26 163 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka24 245 zł116+1.8%49 115 zł75%-30 333 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka59 463 zł83-6.1%55 zł100%-3401 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka37 102 zł87-2.9%34 605 zł87%-17 169 zł0.630
Bez zmianWstrzymanieObniżka31 758 zł92-2.2%41 240 zł83%-22 238 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian42 667 zł79-5.8%25 914 zł92%-14 075 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka52 343 zł79-7.7%10 598 zł98%-8586 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian48 072 zł74-6.5%19 396 zł98%-9010 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka35 522 zł79-4.3%37 262 zł86%-18 123 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianObniżka40 780 zł74-5.1%31 054 zł93%-13 157 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka57 948 zł74-8.4%3630 zł100%-3388 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian46 361 zł66-7.9%22 196 zł97%-10 043 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka39 208 zł66-6.5%33 641 zł92%-14 101 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka56 048 zł66-9.8%6720 zł99%-4539 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.