HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Izbicko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5313 mieszkańcówdochody własne 6463 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.24% do 1.85%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.82% do 24.14%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka59 850 zł133+2.6%16 762 zł78%-36 777 zł0.265
●RozwójProgramPodwyżka63 714 zł121+0.5%12 595 zł80%-32 610 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka58 004 zł124+0.0%21 774 zł78%-36 159 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka67 340 zł109-1.4%8672 zł82%-28 687 zł0.367
RozwójProgramBez zmian52 416 zł121+2.6%34 753 zł77%-36 808 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka61 851 zł112-1.9%17 653 zł80%-32 011 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian48 561 zł133+4.6%38 785 zł74%-40 963 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian56 033 zł109+0.5%30 962 zł79%-32 896 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka55 855 zł116-1.4%26 318 zł78%-37 029 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian47 055 zł124+2.1%43 965 zł74%-40 201 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian50 893 zł112+0.0%39 952 zł77%-36 065 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka71 089 zł96-3.6%4559 zł84%-24 574 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian59 771 zł96-1.6%27 016 zł81%-28 797 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka65 460 zł100-3.9%13 774 zł82%-28 107 zł0.488
RozwójProgramObniżka44 066 zł121+4.1%51 880 zł73%-39 903 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka47 676 zł109+2.1%48 097 zł76%-36 000 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka59 708 zł104-3.4%22 188 zł79%-32 873 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian54 493 zł100-1.9%36 180 zł79%-32 172 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 111 zł116+0.5%48 148 zł73%-40 979 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka40 218 zł133+6.2%55 905 zł69%-44 050 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka51 406 zł96-0.2%44 159 zł78%-31 912 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian48 956 zł104-1.4%44 128 zł77%-36 835 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka42 794 zł112+1.6%56 585 zł74%-39 055 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka38 963 zł124+3.6%60 592 zł69%-43 183 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka46 388 zł100-0.5%52 820 zł76%-35 170 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka63 324 zł92-5.3%18 301 zł82%-28 960 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian63 433 zł83-3.9%23 307 zł83%-24 791 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 212 zł87-4.1%32 255 zł81%-28 095 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka69 190 zł87-6.0%9775 zł85%-24 015 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian52 563 zł92-3.4%40 348 zł78%-32 933 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka55 060 zł83-2.4%40 573 zł81%-27 916 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 172 zł116+2.1%64 480 zł68%-43 893 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka74 762 zł83-5.8%593 zł87%-20 554 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 010 zł104+0.0%60 466 zł73%-39 757 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka50 099 zł87-2.6%48 971 zł78%-31 104 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka44 610 zł92-1.9%56 694 zł76%-35 864 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka67 063 zł79-7.4%14 357 zł84%-24 857 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian56 290 zł79-5.5%36 414 zł80%-28 845 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian61 856 zł74-6.3%28 701 zł83%-24 109 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 329 zł79-4.1%52 787 zł78%-31 786 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka53 734 zł74-4.8%45 472 zł81%-27 128 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka72 844 zł74-8.1%6059 zł88%-20 015 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian59 942 zł66-7.7%32 804 zł83%-24 849 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka51 972 zł66-6.3%49 280 zł80%-27 801 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka70 725 zł66-9.5%10 558 zł87%-20 847 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.