Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat strzelecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy70 763 mieszkańcówdochody własne 7314 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.73% do 0.31%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.82% do 17.23%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	56 831 zł	132	-2.2%	23 648 zł	99%	-5828 zł	0.300
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	54 036 zł	137	-2.2%	26 118 zł	98%	-8286 zł	0.327
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	59 822 zł	119	-4.2%	19 935 zł	100%	-2109 zł	0.328
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	50 990 zł	150	-0.3%	29 887 zł	96%	-12 068 zł	0.348
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	56 992 zł	123	-4.4%	22 474 zł	99%	-4618 zł	0.349
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	62 886 zł	110	-5.1%	17 100 zł	100%	719 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	62 726 zł	105	-6.3%	16 349 zł	100%	1499 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	61 762 zł	108	-6.7%	17 260 zł	100%	586 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	45 395 zł	127	-3.0%	38 513 zł	93%	-12 823 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	48 491 zł	114	-4.9%	35 647 zł	98%	-9038 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	51 431 zł	105	-5.9%	32 034 zł	99%	-6297 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	42 720 zł	132	-3.0%	41 770 zł	92%	-15 198 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	45 779 zł	118	-5.1%	38 947 zł	95%	-11 465 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	39 569 zł	145	-1.1%	44 697 zł	87%	-19 045 zł	0.499
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	51 499 zł	100	-7.0%	32 883 zł	99%	-5364 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	50 532 zł	103	-7.5%	33 802 zł	99%	-6279 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	39 230 zł	123	-3.5%	47 654 zł	89%	-16 738 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	42 389 zł	110	-5.4%	44 699 zł	93%	-12 909 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	45 270 zł	101	-6.4%	41 169 zł	97%	-10 207 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 615 zł	128	-3.5%	50 826 zł	87%	-19 073 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 737 zł	114	-5.6%	47 915 zł	91%	-15 296 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 401 zł	141	-1.5%	53 843 zł	84%	-22 965 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.