HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat opolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy120 754 mieszkańcówdochody własne 7039 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.45% do 2.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.19% do 21.82%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 189 zł132-4.7%24 637 zł78%-40 599 zł0.302
●RozwójDoinwestowanieAktywne52 433 zł137-4.7%26 887 zł78%-42 817 zł0.328
●RozwójBez zmianAktywne58 169 zł119-6.6%20 598 zł80%-36 551 zł0.329
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne55 376 zł123-6.8%22 921 zł79%-38 833 zł0.350
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 400 zł150-2.7%30 989 zł76%-46 928 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne61 177 zł110-7.5%17 961 zł82%-33 951 zł0.352
Bez zmianBez zmianAktywne61 061 zł105-8.6%16 690 zł83%-32 627 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 088 zł108-9.1%17 595 zł82%-33 533 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne64 089 zł97-9.3%14 001 zł85%-29 982 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian44 056 zł127-5.4%42 562 zł75%-44 797 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 137 zł114-7.3%40 051 zł77%-40 707 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 025 zł105-8.2%35 987 zł78%-38 170 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 416 zł132-5.4%46 259 zł73%-46 957 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne65 700 zł90-10.9%11 450 zł86%-27 413 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 460 zł118-7.5%43 799 zł76%-42 932 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne64 717 zł93-11.3%12 367 zł85%-28 332 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 282 zł145-3.5%48 831 zł71%-51 109 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian50 131 zł100-9.3%37 649 zł79%-36 741 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne66 917 zł83-11.3%10 167 zł87%-26 132 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 156 zł103-9.8%38 563 zł78%-37 650 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 039 zł92-10.1%33 554 zł80%-34 159 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 052 zł123-5.9%54 132 zł72%-47 283 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja41 195 zł110-7.8%51 513 zł75%-43 161 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 025 zł101-8.7%47 552 zł77%-40 650 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 470 zł128-5.9%57 726 zł71%-49 416 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 576 zł114-8.0%55 157 zł73%-45 359 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 755 zł85-11.6%32 580 zł82%-31 546 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 274 zł141-4.0%60 407 zł66%-53 600 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian53 770 zł88-12.1%33 531 zł81%-32 467 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 250 zł96-9.8%49 114 zł77%-39 164 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne70 259 zł75-13.1%6308 zł91%-22 297 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 276 zł99-10.3%50 052 zł77%-40 072 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 102 zł88-10.5%45 169 zł78%-36 607 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian55 970 zł78-12.1%31 331 zł83%-30 267 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne71 465 zł68-13.6%5037 zł91%-21 028 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 878 zł81-12.1%44 146 zł80%-33 963 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 894 zł84-12.5%45 096 zł79%-34 884 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian59 298 zł70-13.8%27 707 zł86%-26 448 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 094 zł74-12.5%42 896 zł81%-32 684 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian60 503 zł63-14.3%26 468 zł87%-25 181 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 425 zł66-14.3%39 267 zł84%-28 859 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne75 935 zł53-15.7%0 zł96%-16 017 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 630 zł59-14.7%38 028 zł85%-27 592 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian64 958 zł48-16.4%21 842 zł91%-20 187 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 089 zł44-16.8%33 388 zł89%-22 593 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.