HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobrodzień

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9104 mieszkańcówdochody własne 7789 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.7% do 1.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.1% do 22.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka71 731 zł133-5.4%18 434 zł85%-32 610 zł0.253
●RozwójProgramPodwyżka75 986 zł121-7.3%13 755 zł88%-27 945 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka69 152 zł124-7.7%24 348 zł84%-32 652 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka79 995 zł109-9.1%9330 zł91%-23 534 zł0.365
RozwójProgramBez zmian62 295 zł121-5.4%37 693 zł83%-34 284 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian58 051 zł133-3.5%42 282 zł80%-38 934 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka73 387 zł112-9.6%19 739 zł87%-28 009 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian66 292 zł109-7.3%33 490 zł85%-29 889 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka66 379 zł116-9.1%29 417 zł84%-34 171 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian55 886 zł124-5.8%47 705 zł80%-38 762 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian60 109 zł112-7.7%43 273 zł83%-34 135 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 207 zł96-11.1%4605 zł95%-18 827 zł0.484
RozwójProgramObniżka52 177 zł121-3.9%55 952 zł79%-38 960 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian70 490 zł96-9.3%29 045 zł89%-25 201 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka77 376 zł100-11.4%15 384 zł91%-23 620 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka56 166 zł109-5.8%51 758 zł82%-34 575 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka70 622 zł104-10.9%24 797 zł86%-29 517 zł0.489
Bez zmianBez zmianBez zmian64 087 zł100-9.6%39 092 zł85%-29 761 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian53 364 zł116-7.3%52 345 zł79%-40 145 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka47 942 zł133-2.0%60 397 zł77%-43 598 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka60 353 zł96-7.9%47 325 zł84%-29 902 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian57 596 zł104-9.1%47 906 zł82%-35 506 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka50 299 zł112-6.3%61 000 zł79%-38 653 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka46 084 zł124-4.4%65 422 zł77%-43 269 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka54 267 zł100-8.2%56 828 zł82%-34 290 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka74 620 zł92-12.7%20 430 zł90%-25 116 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian74 592 zł83-11.4%24 858 zł92%-20 630 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka81 565 zł87-13.3%10 764 zł95%-18 938 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 261 zł87-11.6%34 673 zł89%-25 099 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian61 582 zł92-10.9%43 718 zł84%-31 121 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka43 748 zł116-5.8%69 715 zł76%-44 551 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka88 323 zł83-13.1%0 zł98%-14 238 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka64 445 zł83-10.0%43 262 zł87%-25 345 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka47 971 zł104-7.7%65 283 zł78%-39 924 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka58 431 zł87-10.2%52 448 zł84%-29 642 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka51 948 zł92-9.6%61 102 zł80%-35 550 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka78 820 zł79-14.6%15 847 zł93%-20 419 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian65 767 zł79-12.9%39 277 zł86%-26 444 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian72 341 zł74-13.6%30 663 zł92%-20 553 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka56 123 zł79-11.6%56 683 zł83%-30 888 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka62 501 zł74-12.3%48 534 zł86%-25 110 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka85 659 zł74-15.3%6523 zł98%-14 374 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian69 858 zł66-14.9%35 177 zł91%-21 884 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka82 925 zł66-16.6%11 497 zł97%-15 841 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka60 203 zł66-13.6%52 729 zł86%-26 342 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 332 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.