Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat oleski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy60 798 mieszkańcówdochody własne 7356 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.02% do 0.45%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.33% do 21.85%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	62 464 zł	132	-3.0%	24 248 zł	82%	-31 197 zł	0.295
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	59 610 zł	137	-3.0%	26 514 zł	81%	-33 450 zł	0.322
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	65 417 zł	119	-4.9%	20 293 zł	84%	-27 237 zł	0.325
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	56 602 zł	150	-1.0%	30 525 zł	79%	-37 474 zł	0.342
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	62 528 zł	123	-5.1%	22 633 zł	82%	-29 544 zł	0.346
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	68 544 zł	110	-5.8%	17 655 zł	86%	-24 604 zł	0.349
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	68 282 zł	105	-7.0%	16 471 zł	86%	-23 391 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	67 320 zł	108	-7.4%	17 378 zł	86%	-24 299 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	50 482 zł	127	-3.7%	43 262 zł	78%	-35 995 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	53 544 zł	114	-5.7%	40 910 zł	80%	-31 988 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	56 543 zł	105	-6.6%	36 779 zł	81%	-29 424 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	47 753 zł	132	-3.7%	47 036 zł	76%	-38 184 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	50 778 zł	118	-5.8%	44 732 zł	79%	-34 232 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	44 636 zł	145	-1.8%	49 483 zł	74%	-42 254 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	56 517 zł	100	-7.7%	38 730 zł	82%	-28 096 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	55 554 zł	103	-8.2%	39 657 zł	81%	-29 006 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	44 025 zł	123	-4.2%	55 538 zł	76%	-38 772 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 153 zł	110	-6.1%	53 151 zł	78%	-34 730 zł	0.552
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	50 090 zł	101	-7.1%	49 131 zł	79%	-32 195 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 358 zł	128	-4.2%	59 215 zł	74%	-40 931 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 449 zł	114	-6.3%	56 863 zł	76%	-36 945 zł	0.576
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 175 zł	141	-2.3%	61 663 zł	71%	-45 036 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.