HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat oleski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy60 798 mieszkańcówdochody własne 7356 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.02% do 0.45%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.33% do 21.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne62 464 zł132-3.0%24 248 zł82%-31 197 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 610 zł137-3.0%26 514 zł81%-33 450 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne65 417 zł119-4.9%20 293 zł84%-27 237 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne56 602 zł150-1.0%30 525 zł79%-37 474 zł0.342
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 528 zł123-5.1%22 633 zł82%-29 544 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 544 zł110-5.8%17 655 zł86%-24 604 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne68 282 zł105-7.0%16 471 zł86%-23 391 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 320 zł108-7.4%17 378 zł86%-24 299 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne71 427 zł97-7.7%13 774 zł88%-20 723 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian50 482 zł127-3.7%43 262 zł78%-35 995 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 544 zł114-5.7%40 910 zł80%-31 988 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 543 zł105-6.6%36 779 zł81%-29 424 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian47 753 zł132-3.7%47 036 zł76%-38 184 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 998 zł90-9.3%11 303 zł91%-18 233 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 026 zł93-9.7%12 223 zł90%-19 153 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian50 778 zł118-5.8%44 732 zł79%-34 232 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 636 zł145-1.8%49 483 zł74%-42 254 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian56 517 zł100-7.7%38 730 zł82%-28 096 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 226 zł83-9.7%10 023 zł93%-16 953 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 554 zł103-8.2%39 657 zł81%-29 006 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian59 536 zł92-8.5%34 584 zł84%-25 496 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 025 zł123-4.2%55 538 zł76%-38 772 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja47 153 zł110-6.1%53 151 zł78%-34 730 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 090 zł101-7.1%49 131 zł79%-32 195 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 358 zł128-4.2%59 215 zł74%-40 931 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 449 zł114-6.3%56 863 zł76%-36 945 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 218 zł85-10.0%33 738 zł85%-22 956 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 175 zł141-2.3%61 663 zł71%-45 036 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 243 zł88-10.5%34 677 zł85%-23 879 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 192 zł96-8.2%50 857 zł80%-30 804 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 631 zł75-11.6%6233 zł96%-13 172 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 228 zł99-8.6%51 783 zł79%-31 714 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 149 zł88-8.9%46 820 zł81%-28 233 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian62 443 zł78-10.5%32 477 zł86%-21 679 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne78 848 zł68-12.0%4964 zł97%-11 904 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 896 zł81-10.5%45 861 zł83%-25 660 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 922 zł84-10.9%46 799 zł83%-26 582 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 835 zł70-12.3%28 839 zł90%-17 913 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 122 zł74-10.9%44 599 zł84%-24 382 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 049 zł63-12.7%27 589 zł92%-16 648 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 517 zł66-12.7%40 957 zł86%-20 612 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 389 zł53-14.2%0 zł99%-6949 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 732 zł59-13.1%39 707 zł87%-19 346 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 575 zł48-14.9%22 939 zł96%-11 710 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 262 zł44-15.3%35 058 zł93%-14 404 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.