HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Lasowice Wielkie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6332 mieszkańcówdochody własne 5970 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.35% do 1.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4% do 21.39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka39 878 zł133-5.5%16 473 zł74%-38 517 zł0.288
●RozwójProgramPodwyżka43 652 zł121-7.3%12 399 zł77%-34 443 zł0.299
Szeroki programBez zmianPodwyżka38 660 zł124-7.8%19 794 zł74%-37 807 zł0.366
●Bez zmianProgramPodwyżka47 190 zł109-9.2%8566 zł79%-30 610 zł0.371
RozwójProgramBez zmian34 331 zł121-5.5%29 452 zł72%-38 193 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka42 418 zł112-9.7%15 763 zł77%-33 750 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian37 860 zł109-7.3%25 762 zł76%-34 371 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian30 567 zł133-3.6%33 394 zł68%-42 256 zł0.422
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka36 912 zł116-9.2%23 371 zł73%-38 594 zł0.441
Szeroki programBez zmianBez zmian29 632 zł124-5.9%37 049 zł68%-41 416 zł0.467
RozwójBez zmianBez zmian33 381 zł112-7.8%33 138 zł72%-37 371 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka50 836 zł96-11.2%4556 zł82%-26 600 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka30 968 zł109-5.9%39 206 zł71%-37 146 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian41 496 zł96-9.4%21 933 zł78%-30 377 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka45 940 zł100-11.5%11 972 zł79%-29 934 zł0.490
RozwójProgramObniżka27 446 zł121-4.0%42 889 zł66%-40 959 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka40 677 zł104-11.0%19 331 zł76%-34 529 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian36 895 zł100-9.7%29 464 zł76%-33 566 zł0.515
OgraniczenieProgramObniżka34 596 zł96-8.0%35 386 zł75%-33 162 zł0.527
Szeroki programWstrzymanieBez zmian28 058 zł116-7.3%40 306 zł66%-42 118 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka23 688 zł133-2.1%46 811 zł62%-45 013 zł0.539
RozwójBez zmianObniżka26 706 zł112-6.4%46 181 zł67%-40 041 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian31 813 zł104-9.2%36 387 zł71%-38 064 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka22 964 zł124-4.5%50 086 zł62%-44 078 zł0.566
Bez zmianBez zmianObniżka30 214 zł100-8.3%42 515 zł71%-36 245 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka44 206 zł92-12.8%15 531 zł78%-30 704 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian45 059 zł83-11.5%18 313 zł80%-26 471 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian40 513 zł87-11.6%25 655 zł78%-29 591 zł0.599
Bez zmianWstrzymanieBez zmian35 334 zł92-11.0%32 706 zł75%-34 251 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka49 570 zł87-13.4%8035 zł82%-25 945 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka38 150 zł83-10.1%31 868 zł77%-29 267 zł0.606
RozwójWstrzymanieObniżka25 266 zł104-7.8%49 194 zł65%-40 672 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka21 517 zł116-5.9%53 106 zł61%-44 717 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka54 410 zł83-13.2%683 zł84%-22 681 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka33 823 zł87-10.3%38 748 zł75%-32 280 zł0.627
Bez zmianWstrzymanieObniżka28 780 zł92-9.7%45 521 zł69%-36 867 zł0.646
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian38 960 zł79-13.0%28 888 zł77%-30 265 zł0.689
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka47 844 zł79-14.7%11 627 zł81%-26 703 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian44 059 zł74-13.7%22 172 zł81%-25 704 zł0.708
OgraniczenieWstrzymanieObniżka32 398 zł79-11.6%41 712 zł75%-32 892 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianObniżka37 361 zł74-12.4%35 334 zł77%-28 404 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka53 126 zł74-15.4%4389 zł84%-22 044 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian42 513 zł66-15.0%25 350 zł80%-26 368 zł0.798
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka35 943 zł66-13.7%38 276 zł77%-29 005 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka51 408 zł66-16.7%7895 zł84%-22 792 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.