HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bierawa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7505 mieszkańcówdochody własne 7263 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.79% do 1.78%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.56% do 24.56%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka63 719 zł133-0.5%18 002 zł74%-48 466 zł0.260
●RozwójProgramPodwyżka67 806 zł121-2.4%13 560 zł77%-44 024 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka61 555 zł124-2.9%24 029 zł74%-47 783 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka71 650 zł109-4.4%9368 zł78%-39 832 zł0.366
RozwójProgramBez zmian55 410 zł121-0.5%39 034 zł73%-48 193 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka65 622 zł112-4.9%19 638 zł77%-43 362 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian51 334 zł133+1.5%43 308 zł69%-52 621 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian59 244 zł109-2.4%35 006 zł76%-44 013 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka59 110 zł116-4.4%29 348 zł74%-48 755 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian49 542 zł124-1.0%49 518 zł69%-51 793 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian53 599 zł112-2.9%45 264 zł73%-47 385 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka75 662 zł96-6.5%4928 zł81%-35 392 zł0.484
RozwójProgramObniżka46 248 zł121+1.0%58 740 zł68%-51 267 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian63 243 zł96-4.6%30 774 zł78%-39 590 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka69 447 zł100-6.8%15 496 zł78%-39 190 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka50 074 zł109-1.0%54 721 zł72%-47 098 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka63 186 zł104-6.3%24 947 zł77%-44 324 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian57 414 zł100-4.9%41 257 zł76%-43 226 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 324 zł116-2.4%54 421 zł68%-52 670 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka42 179 zł133+3.1%63 007 zł66%-55 686 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka54 063 zł96-3.1%50 500 zł74%-42 687 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian51 389 zł104-4.4%50 159 zł72%-48 252 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka44 714 zł112-1.5%64 404 zł68%-50 353 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 665 zł124+0.5%68 649 zł65%-54 750 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka48 521 zł100-3.4%60 405 zł72%-46 204 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka67 019 zł92-8.2%20 795 zł78%-40 142 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian67 155 zł83-6.8%26 817 zł79%-35 273 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka73 438 zł87-8.8%11 205 zł80%-34 774 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 392 zł87-6.9%37 049 zł78%-38 827 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian55 212 zł92-6.3%46 144 zł74%-44 083 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 614 zł116-1.0%73 214 zł64%-55 557 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka57 966 zł83-5.3%46 684 zł77%-38 382 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka79 586 zł83-8.6%654 zł83%-31 058 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka42 671 zł104-2.9%68 960 zł67%-51 150 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka52 489 zł87-5.5%56 299 zł74%-41 817 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 486 zł92-4.9%64 953 zł70%-46 991 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka71 019 zł79-10.2%16 580 zł80%-35 713 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian59 199 zł79-8.3%41 926 zł77%-39 672 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian65 283 zł74-9.1%33 268 zł79%-34 533 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 464 zł79-6.9%60 786 zł74%-42 592 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 371 zł74-7.7%52 567 zł77%-37 535 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka77 341 zł74-10.9%7215 zł83%-30 464 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian63 100 zł66-10.4%38 084 zł78%-35 366 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 355 zł66-9.1%57 045 zł77%-38 298 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka74 932 zł66-12.2%12 487 zł82%-31 391 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 317 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.32 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 76% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.