Przestrzeń decyzji · gmina

Kędzierzyn-Koźle

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy53 849 mieszkańcówdochody własne 8246 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.91% do 0.69%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.97% do 24.29%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Głębokie cięcie	-360	-0.45	-1.20	-26
Ograniczenie	-180	-0.22	-0.60	-13
Bez zmian	0	0	0	0
Rozwój	+200	+0.20	+0.50	+12
Szeroki program	+420	+0.40	+1.00	+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-150	-0.15	0	-0.30	-8
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+380	+0.25	+0.30	+0.50	+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziom	Ludność	Dochód
Obniżka	+0.15	-1.20
Bez zmian	0	0
Podwyżka	-0.20	+1.50

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Usługi	Inwestycje	Obciążenia	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Podwyżka	73 465 zł	133	-10.9%	19 391 zł	77%	-53 156 zł	0.251
●	Rozwój	Program	Podwyżka	77 875 zł	121	-12.7%	14 555 zł	78%	-48 320 zł	0.281
	Szeroki program	Bez zmian	Podwyżka	70 678 zł	124	-13.2%	26 688 zł	77%	-52 774 zł	0.344
●	Bez zmian	Program	Podwyżka	82 036 zł	109	-14.5%	9977 zł	80%	-43 742 zł	0.365
	Rozwój	Program	Bez zmian	63 507 zł	121	-10.9%	43 283 zł	74%	-53 501 zł	0.376
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	59 110 zł	133	-9.1%	47 911 zł	72%	-58 320 zł	0.395
	Rozwój	Bez zmian	Podwyżka	75 068 zł	112	-14.9%	21 912 zł	78%	-47 962 zł	0.400
	Bez zmian	Program	Bez zmian	67 655 zł	109	-12.7%	38 909 zł	77%	-48 940 zł	0.409
	Szeroki program	Wstrzymanie	Podwyżka	67 702 zł	116	-14.5%	32 792 zł	76%	-54 134 zł	0.426
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	56 758 zł	124	-11.4%	55 022 zł	72%	-57 757 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	61 134 zł	112	-13.2%	50 417 zł	74%	-52 962 zł	0.466
	Rozwój	Program	Obniżka	52 887 zł	121	-9.6%	65 262 zł	70%	-57 323 zł	0.485
	Bez zmian	Bez zmian	Podwyżka	79 208 zł	100	-16.6%	17 392 zł	80%	-43 407 zł	0.488
	Bez zmian	Program	Obniżka	57 026 zł	109	-11.4%	60 898 zł	74%	-52 774 zł	0.489
	Rozwój	Wstrzymanie	Podwyżka	72 101 zł	104	-16.2%	28 004 zł	78%	-49 309 zł	0.490
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	65 261 zł	100	-14.9%	46 066 zł	77%	-48 423 zł	0.519
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	54 045 zł	116	-12.7%	60 637 zł	70%	-58 998 zł	0.519
●	Szeroki program	Program	Obniżka	48 499 zł	133	-7.7%	69 880 zł	67%	-62 130 zł	0.521
	Rozwój	Wstrzymanie	Bez zmian	58 431 zł	104	-14.5%	56 022 zł	74%	-54 191 zł	0.548
	Rozwój	Bez zmian	Obniżka	50 836 zł	112	-11.8%	71 761 zł	69%	-56 649 zł	0.552
	Szeroki program	Bez zmian	Obniżka	46 469 zł	124	-10.0%	76 355 zł	67%	-61 432 zł	0.560
	Bez zmian	Bez zmian	Obniżka	54 954 zł	100	-13.6%	67 420 zł	74%	-52 123 zł	0.579
	Szeroki program	Wstrzymanie	Obniżka	43 952 zł	116	-11.4%	81 590 zł	66%	-62 586 zł	0.615
	Rozwój	Wstrzymanie	Obniżka	48 328 zł	104	-13.2%	76 986 zł	69%	-57 791 zł	0.623

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.