HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Głogówek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 430 mieszkańcówdochody własne 9042 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.64% do -0.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.73% do 45.39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka260 996 zł133-4.2%20 741 zł71%-85 504 zł0.184
●RozwójProgramPodwyżka265 561 zł121-6.1%15 810 zł72%-80 573 zł0.251
Szeroki programBez zmianPodwyżka252 972 zł124-6.6%52 392 zł71%-84 143 zł0.301
●Szeroki programProgramBez zmian231 096 zł133-2.3%123 171 zł68%-88 172 zł0.342
RozwójProgramBez zmian235 649 zł121-4.2%118 351 zł70%-83 257 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka269 873 zł109-8.0%11 141 zł72%-75 904 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka257 514 zł112-8.5%47 584 zł72%-79 238 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka246 858 zł116-8.0%73 513 zł70%-84 939 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian239 947 zł109-6.1%113 791 zł71%-78 603 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian223 908 zł124-4.7%153 793 zł68%-86 707 zł0.424
RozwójBez zmianBez zmian228 436 zł112-6.6%149 000 zł69%-81 819 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka251 409 zł104-9.8%68 694 zł72%-80 023 zł0.474
RozwójProgramObniżka213 442 zł121-2.8%195 972 zł68%-85 240 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka274 448 zł96-10.0%6131 zł74%-70 894 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka261 802 zł100-10.3%43 035 zł72%-74 595 zł0.482
OgraniczenieProgramBez zmian244 506 zł96-8.2%109 188 zł72%-73 613 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka208 899 zł133-0.8%200 781 zł67%-90 144 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian218 293 zł116-6.1%173 314 zł68%-87 432 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka217 731 zł109-4.7%191 745 zł69%-80 598 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian232 712 zł100-8.5%144 559 zł71%-77 191 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian222 832 zł104-8.0%168 510 zł69%-82 532 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka202 333 zł124-3.2%229 379 zł67%-88 603 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka222 277 zł96-6.8%187 430 zł71%-75 622 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka206 852 zł112-5.2%224 830 zł68%-83 727 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka255 708 zł92-11.6%64 134 zł72%-75 367 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka266 350 zł87-12.3%38 173 zł74%-69 615 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian248 955 zł83-10.3%104 962 zł73%-68 750 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka211 118 zł100-7.1%220 754 zł69%-79 110 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka197 092 zł116-4.7%247 701 zł67%-89 275 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka278 912 zł83-12.1%1333 zł76%-66 012 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian227 117 zł92-9.8%164 059 zł70%-77 892 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian237 243 zł87-10.5%140 257 zł72%-72 230 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka201 620 zł104-6.6%243 136 zł68%-84 387 zł0.641
Głębokie cięcieProgramObniżka226 714 zł83-8.9%183 215 zł72%-70 774 zł0.650
OgraniczenieBez zmianObniżka215 637 zł87-9.1%216 464 zł70%-74 164 zł0.679
Bez zmianWstrzymanieObniżka205 896 zł92-8.5%239 051 zł68%-79 759 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka260 269 zł79-13.6%59 257 zł73%-70 372 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian231 661 zł79-11.8%159 746 zł72%-72 917 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian241 666 zł74-12.5%136 055 zł73%-67 397 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka270 789 zł74-14.3%33 807 zł76%-64 763 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka210 427 zł79-10.5%234 749 zł70%-74 798 zł0.770
Głębokie cięcieBez zmianObniżka220 049 zł74-11.2%212 272 zł72%-69 345 zł0.772
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka264 719 zł66-15.6%54 891 zł76%-65 506 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian236 096 zł66-13.8%155 533 zł72%-68 069 zł0.827
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka214 850 zł66-12.5%230 547 zł72%-69 965 zł0.865

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 358 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.32 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.