HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Łambinowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7092 mieszkańcówdochody własne 11 433 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.36% do -0.45%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.56% do 50.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka457 266 zł133-4.6%23 643 zł73%-104 750 zł0.165
●RozwójProgramPodwyżka462 459 zł121-6.5%18 009 zł75%-99 188 zł0.243
Szeroki programBez zmianPodwyżka443 372 zł124-6.9%79 346 zł72%-103 345 zł0.288
●Szeroki programProgramBez zmian409 668 zł133-2.6%196 876 zł72%-107 935 zł0.323
RozwójProgramBez zmian414 844 zł121-4.6%191 357 zł72%-102 392 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka467 384 zł109-8.3%12 653 zł76%-93 903 zł0.352
RozwójBez zmianPodwyżka448 535 zł112-8.8%73 842 zł74%-97 817 zł0.375
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka433 513 zł116-8.3%114 889 zł72%-104 399 zł0.379
Bez zmianProgramBez zmian419 753 zł109-6.5%186 113 zł72%-97 125 zł0.399
Szeroki programBez zmianBez zmian397 073 zł124-5.0%249 725 zł72%-106 452 zł0.414
RozwójBez zmianBez zmian402 219 zł112-6.9%244 240 zł72%-100 898 zł0.457
RozwójWstrzymaniePodwyżka438 688 zł104-10.2%109 371 zł73%-98 857 zł0.469
RozwójProgramObniżka379 446 zł121-3.1%322 299 zł71%-104 850 zł0.477
Bez zmianBez zmianPodwyżka453 430 zł100-10.6%68 612 zł76%-92 564 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka472 694 zł96-10.3%6852 zł77%-88 158 zł0.481
●Szeroki programProgramObniżka374 283 zł133-1.2%327 412 zł70%-110 449 zł0.483
Szeroki programWstrzymanieBez zmian387 988 zł116-6.5%282 654 zł71%-107 530 zł0.491
OgraniczenieProgramBez zmian425 043 zł96-8.5%181 088 zł75%-91 403 zł0.496
Bez zmianProgramObniżka384 343 zł109-5.0%317 654 zł72%-99 527 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian407 098 zł100-8.8%239 563 zł72%-95 664 zł0.529
RozwójWstrzymanieBez zmian393 147 zł104-8.3%277 161 zł72%-101 936 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka362 657 zł124-3.6%377 304 zł70%-108 930 zł0.552
RozwójBez zmianObniżka367 790 zł112-5.5%372 424 zł71%-103 365 zł0.571
OgraniczenieProgramObniżka389 617 zł96-7.1%312 681 zł72%-93 803 zł0.571
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka443 596 zł92-12.0%104 127 zł75%-93 590 zł0.574
OgraniczenieBez zmianPodwyżka458 707 zł87-12.6%62 931 zł76%-86 857 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian430 194 zł83-10.6%176 227 zł76%-85 837 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka354 151 zł116-5.0%408 310 zł69%-109 940 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka477 866 zł83-12.4%1264 zł78%-82 569 zł0.616
Bez zmianBez zmianObniżka372 658 zł100-7.4%367 805 zł72%-98 075 zł0.618
Bez zmianWstrzymanieBez zmian398 039 zł92-10.2%272 519 zł72%-96 617 zł0.623
OgraniczenieBez zmianBez zmian412 354 zł87-10.8%234 607 zł74%-89 980 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka359 297 zł104-6.9%403 418 zł70%-104 360 zł0.648
Głębokie cięcieProgramObniżka394 754 zł83-9.2%307 834 zł73%-88 253 zł0.661
OgraniczenieBez zmianObniżka377 898 zł87-9.4%362 864 zł72%-92 321 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka448 889 zł79-13.9%98 428 zł76%-87 865 zł0.696
Bez zmianWstrzymanieObniżka364 177 zł92-8.8%398 788 zł72%-99 056 zł0.704
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian403 310 zł79-12.1%267 549 zł73%-90 904 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka463 846 zł74-14.6%57 992 zł78%-81 305 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian417 473 zł74-12.8%229 777 zł76%-84 451 zł0.740
OgraniczenieWstrzymanieObniżka369 433 zł79-10.8%393 833 zł72%-93 285 zł0.784
Głębokie cięcieBez zmianObniżka383 002 zł74-11.5%358 046 zł73%-86 777 zł0.787
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka454 043 zł66-15.9%93 547 zł77%-82 297 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian408 444 zł66-14.2%262 705 zł75%-85 359 zł0.836
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka374 551 zł66-12.8%389 002 zł72%-87 672 zł0.881

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 412 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.