HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Korfantów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8298 mieszkańcówdochody własne 8322 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.7% do -0.39%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.33% do 28.38%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka105 149 zł133-5.9%18 891 zł79%-46 504 zł0.232
●RozwójProgramPodwyżka109 537 zł121-7.8%14 171 zł81%-41 785 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka101 515 zł124-8.3%28 997 zł79%-46 101 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka113 675 zł109-9.6%9708 zł82%-37 321 zł0.362
RozwójProgramBez zmian92 632 zł121-5.9%51 501 zł78%-47 071 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian88 257 zł133-4.0%56 125 zł76%-51 776 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka105 880 zł112-10.1%24 384 zł80%-41 405 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian96 758 zł109-7.8%47 132 zł79%-42 622 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka98 061 zł116-9.6%36 762 zł79%-47 359 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian85 124 zł124-6.4%65 825 zł75%-51 192 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian89 478 zł112-8.3%61 225 zł78%-46 511 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka118 042 zł96-11.6%4945 zł84%-32 558 zł0.483
RozwójProgramObniżka80 129 zł121-4.5%79 616 zł75%-50 970 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka102 436 zł104-11.4%32 138 zł79%-42 652 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka109 997 zł100-11.9%20 025 zł82%-36 966 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian101 110 zł96-9.8%42 487 zł81%-37 878 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka84 246 zł109-6.4%75 257 zł77%-46 531 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian81 974 zł116-7.8%72 952 zł75%-52 334 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka75 763 zł133-2.6%84 230 zł72%-55 664 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian93 583 zł100-10.1%56 879 zł79%-42 086 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka88 586 zł96-8.4%70 628 zł79%-41 801 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian86 337 zł104-9.6%68 342 zł77%-47 642 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka77 347 zł112-6.9%88 545 zł75%-50 277 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka73 002 zł124-5.0%93 134 zł71%-54 947 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka106 563 zł92-13.2%27 769 zł82%-38 201 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka81 442 zł100-8.7%84 209 zł77%-45 862 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian105 360 zł83-11.9%38 237 zł82%-33 251 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka114 340 zł87-13.8%15 390 zł84%-32 231 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian97 910 zł87-12.1%52 262 zł81%-37 369 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian90 451 zł92-11.4%63 986 zł79%-43 206 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka70 077 zł116-6.4%99 787 zł71%-56 003 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka122 307 zł83-13.7%381 zł86%-27 915 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka92 826 zł83-10.5%66 596 zł80%-37 187 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka74 430 zł104-8.3%95 188 zł73%-51 322 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka85 758 zł87-10.7%79 795 zł79%-41 159 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka78 535 zł92-10.1%90 842 zł76%-46 897 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka110 917 zł79-15.1%23 121 zł83%-33 452 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian94 789 zł79-13.4%59 356 zł80%-38 475 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian102 136 zł74-14.1%48 224 zł82%-32 770 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka118 581 zł74-15.8%11 057 zł86%-27 614 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka82 862 zł79-12.1%86 330 zł78%-42 180 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka89 974 zł74-12.8%75 785 zł80%-36 573 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian99 027 zł66-15.4%55 222 zł82%-33 863 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka115 169 zł66-17.1%18 692 zł85%-28 822 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka87 089 zł66-14.1%82 309 zł79%-37 581 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 343 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.