HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kamiennik

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3100 mieszkańcówdochody własne 8906 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.46% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-17.32% do 35.94%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka127 078 zł133-10.5%21 250 zł62%-95 776 zł0.223
●RozwójProgramPodwyżka131 659 zł121-12.3%16 235 zł64%-90 760 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka122 671 zł124-12.7%37 969 zł62%-94 293 zł0.326
●Bez zmianProgramPodwyżka135 986 zł109-14.1%11 481 zł65%-86 007 zł0.360
RozwójProgramBez zmian112 398 zł121-10.5%76 006 zł62%-92 922 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian107 831 zł133-8.7%80 828 zł61%-97 920 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka127 228 zł112-14.5%33 158 zł63%-89 303 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian116 712 zł109-12.3%71 444 zł62%-88 186 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka118 662 zł116-14.1%50 605 zł62%-95 090 zł0.411
Szeroki programBez zmianBez zmian103 986 zł124-11.0%98 033 zł60%-96 346 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian108 529 zł112-12.7%93 237 zł61%-91 374 zł0.463
RozwójProgramObniżka98 131 zł121-9.1%121 913 zł60%-94 522 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka140 583 zł96-16.0%6360 zł67%-80 886 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka123 230 zł104-15.8%45 782 zł63%-90 086 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka131 533 zł100-16.2%28 606 zł65%-84 574 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian121 292 zł96-14.2%66 564 zł64%-83 087 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka102 435 zł109-11.0%117 361 zł61%-89 798 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka93 575 zł133-7.3%126 723 zł58%-99 507 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian100 316 zł116-12.3%109 672 zł60%-97 077 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian112 821 zł100-14.5%88 700 zł62%-86 662 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka107 002 zł96-12.9%112 846 zł62%-84 716 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian104 871 zł104-14.1%104 865 zł61%-92 091 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka90 146 zł124-9.6%142 675 zł58%-97 866 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka94 680 zł112-11.4%137 891 zł59%-92 907 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka127 545 zł92-17.5%41 218 zł65%-85 344 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka98 961 zł100-13.2%133 476 zł61%-88 208 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian125 761 zł83-16.2%62 285 zł65%-78 123 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka136 104 zł87-18.1%23 736 zł67%-79 483 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian117 374 zł87-16.4%84 109 zł64%-81 593 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian109 172 zł92-15.8%100 316 zł62%-87 367 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka86 730 zł116-11.0%153 569 zł57%-98 548 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka145 069 zł83-17.9%1441 zł68%-75 901 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka111 459 zł83-14.9%108 586 zł63%-79 768 zł0.630
RozwójWstrzymanieObniżka91 273 zł104-12.7%148 773 zł59%-93 576 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka103 502 zł87-15.1%129 139 zł62%-83 155 zł0.657
Bez zmianWstrzymanieObniżka95 565 zł92-14.5%144 309 zł60%-88 864 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka132 129 zł79-19.3%36 334 zł66%-80 236 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian113 739 zł79-17.7%95 677 zł63%-82 281 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian121 818 zł74-18.3%79 861 zł65%-76 657 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka140 564 zł74-20.0%19 260 zł68%-74 526 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka100 118 zł79-16.4%139 960 zł62%-83 795 zł0.746
Głębokie cięcieBez zmianObniżka107 933 zł74-17.1%124 902 zł63%-78 235 zł0.747
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian118 194 zł66-19.6%91 417 zł65%-77 329 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka136 602 zł66-21.2%31 816 zł67%-75 263 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka104 562 zł66-18.3%135 712 zł63%-78 859 zł0.839

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 360 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 0.15 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.