Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy126 897 mieszkańcówdochody własne 10 662 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.07% do 0.06%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-14.22% do 48.08%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (10)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	363 303 zł	150	-3.2%	38 338 zł	72%	-103 653 zł	0.174
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	370 294 zł	132	-5.1%	30 755 zł	74%	-96 070 zł	0.181
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	364 309 zł	137	-5.1%	33 101 zł	73%	-98 416 zł	0.198
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	371 220 zł	119	-7.0%	25 610 zł	74%	-90 925 zł	0.262
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	365 200 zł	123	-7.2%	33 587 zł	74%	-93 355 zł	0.274
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	377 785 zł	110	-7.9%	22 531 zł	76%	-87 847 zł	0.304
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	372 034 zł	105	-9.0%	26 717 zł	76%	-85 952 zł	0.363
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	371 228 zł	108	-9.5%	27 563 zł	76%	-86 682 zł	0.367
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	328 790 zł	127	-5.8%	156 575 zł	72%	-98 768 zł	0.427
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	321 822 zł	145	-3.9%	163 744 zł	71%	-106 326 zł	0.439
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	323 167 zł	132	-5.8%	171 815 zł	71%	-101 066 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	330 055 zł	114	-7.7%	165 211 zł	72%	-93 600 zł	0.471
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	336 254 zł	105	-8.6%	149 475 zł	73%	-90 576 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	324 394 zł	118	-7.9%	180 410 zł	72%	-95 982 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	331 207 zł	100	-9.7%	173 876 zł	73%	-88 603 zł	0.538
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	330 397 zł	103	-10.2%	174 725 zł	73%	-89 337 zł	0.544
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	306 603 zł	123	-6.3%	235 722 zł	71%	-100 678 zł	0.568
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	299 629 zł	141	-4.4%	242 451 zł	69%	-108 243 zł	0.582
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	301 166 zł	128	-6.3%	250 346 zł	70%	-102 956 zł	0.594
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	308 060 zł	110	-8.2%	243 737 zł	72%	-95 483 zł	0.604
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	314 073 zł	101	-9.1%	228 616 zł	72%	-92 479 zł	0.606
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	302 583 zł	114	-8.4%	258 325 zł	71%	-97 846 zł	0.630

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, doinwestowanie szpitala, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, doinwestowanie szpitala, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.