HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy126 897 mieszkańcówdochody własne 10 662 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.07% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.22% do 48.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (10)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne363 303 zł150-3.2%38 338 zł72%-103 653 zł0.174
●Szeroki programBez zmianAktywne370 294 zł132-5.1%30 755 zł74%-96 070 zł0.181
●RozwójDoinwestowanieAktywne364 309 zł137-5.1%33 101 zł73%-98 416 zł0.198
●RozwójBez zmianAktywne371 220 zł119-7.0%25 610 zł74%-90 925 zł0.262
Bez zmianDoinwestowanieAktywne365 200 zł123-7.2%33 587 zł74%-93 355 zł0.274
●Szeroki programOgraniczenieAktywne377 785 zł110-7.9%22 531 zł76%-87 847 zł0.304
Bez zmianBez zmianAktywne372 034 zł105-9.0%26 717 zł76%-85 952 zł0.363
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne371 228 zł108-9.5%27 563 zł76%-86 682 zł0.367
●RozwójOgraniczenieAktywne378 610 zł97-9.7%17 502 zł77%-82 818 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian328 790 zł127-5.8%156 575 zł72%-98 768 zł0.427
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian321 822 zł145-3.9%163 744 zł71%-106 326 zł0.439
RozwójDoinwestowanieBez zmian323 167 zł132-5.8%171 815 zł71%-101 066 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian330 055 zł114-7.7%165 211 zł72%-93 600 zł0.471
OgraniczenieBez zmianAktywne377 951 zł90-11.3%21 111 zł77%-79 406 zł0.474
LikwidacjaDoinwestowanieAktywne377 129 zł93-11.7%21 972 zł77%-80 155 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian336 254 zł105-8.6%149 475 zł73%-90 576 zł0.480
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian324 394 zł118-7.9%180 410 zł72%-95 982 zł0.495
●Bez zmianOgraniczenieAktywne379 329 zł83-11.7%19 772 zł78%-77 955 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian331 207 zł100-9.7%173 876 zł73%-88 603 zł0.538
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian330 397 zł103-10.2%174 725 zł73%-89 337 zł0.544
RozwójOgraniczenieBez zmian337 419 zł92-10.5%158 203 zł74%-85 523 zł0.552
Szeroki programBez zmianRezygnacja306 603 zł123-6.3%235 722 zł71%-100 678 zł0.568
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja299 629 zł141-4.4%242 451 zł69%-108 243 zł0.582
●LikwidacjaBez zmianAktywne383 746 zł75-13.5%15 618 zł79%-73 001 zł0.591
RozwójDoinwestowanieRezygnacja301 166 zł128-6.3%250 346 zł70%-102 956 zł0.594
RozwójBez zmianRezygnacja308 060 zł110-8.2%243 737 zł72%-95 483 zł0.604
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja314 073 zł101-9.1%228 616 zł72%-92 479 zł0.606
OgraniczenieBez zmianBez zmian337 100 zł85-12.0%168 291 zł75%-82 084 zł0.611
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian336 275 zł88-12.4%169 156 zł74%-82 836 zł0.616
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja302 583 zł114-8.4%258 325 zł71%-97 846 zł0.630
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne385 108 zł68-13.9%14 294 zł79%-71 567 zł0.630
Bez zmianOgraniczenieBez zmian338 475 zł78-12.4%166 956 zł75%-80 636 zł0.640
Bez zmianBez zmianRezygnacja309 401 zł96-10.2%251 785 zł72%-90 460 zł0.660
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja308 592 zł99-10.7%252 635 zł72%-91 193 zł0.666
RozwójOgraniczenieRezygnacja315 429 zł88-10.9%236 724 zł72%-87 399 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian342 872 zł70-14.2%162 819 zł77%-75 704 zł0.699
OgraniczenieBez zmianRezygnacja315 301 zł81-12.4%246 196 zł73%-83 934 zł0.718
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja314 475 zł84-12.9%247 060 zł73%-84 685 zł0.723
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian344 231 zł63-14.6%161 498 zł77%-74 274 zł0.731
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja316 675 zł74-12.9%244 860 zł73%-82 485 zł0.743
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne390 768 zł53-16.1%8923 zł80%-65 316 zł0.750
LikwidacjaBez zmianRezygnacja321 078 zł66-14.6%240 718 zł75%-77 547 zł0.792
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja322 437 zł59-15.1%239 396 zł76%-76 116 zł0.820
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian349 870 zł48-16.8%156 147 zł79%-68 047 zł0.830
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja328 082 zł44-17.2%234 041 zł78%-69 883 zł0.908

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, doinwestowanie szpitala, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, doinwestowanie szpitala, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.